Lượng cầu khổng lồ 1.908 tỷ Yên và áp lực lãi suất cao tại phiên đấu giá JGB 30 năm

Trong một diễn biến được giới tài chính quốc tế theo dõi sát sao, phiên đấu giá trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 30 năm vào ngày 05 tháng 02 năm 2026 đã kết thúc với những con số vừa thể hiện sức mạnh nội tại, vừa phản ánh những áp lực không hề nhỏ. Kết quả không chỉ dừng lại ở mức lợi suất cao hay lượng cầu lớn, mà còn là một câu chuyện đan xen giữa chính sách tiền tệ đang thắt chặt, những cam kết tài khóa đầy tham vọng trước thềm một cuộc bầu cử sớm quan trọng, và phản ứng nhạy bén của thị trường toàn cầu.

Theo dữ liệu chính thức từ Bộ Tài chính Nhật Bản (MOF), trái phiếu kỳ hạn 30 năm, mã số phát hành 89, với ngày phát hành 06/02/2026 và ngày đáo hạn 20/12/2055, đã được phát hành thành công với lãi suất danh nghĩa 3.4%.

Con số gây chú ý đầu tiên và mạnh mẽ nhất chính là tổng khối lượng đặt thầu cạnh tranh, đạt mức 1.908,5 tỷ Yên, một con số khổng lồ phản ánh thanh khoản sâu sắc và sự quan tâm đặc biệt từ nhiều loại hình nhà đầu tư.

Tuy nhiên, khối lượng trái phiếu thực tế được chấp nhận phát hành chỉ là 525 tỷ Yên. Tỷ lệ trúng thầu (bid-to-cover ratio) ngầm định từ cặp số liệu này là khoảng 3.64 lần, một mức cao vượt trội so với trung bình lịch sử và cao hơn hẳn kỳ vọng ảm đạm mà một số nhà quan sát đưa ra trước đó.

Đi sâu vào chi tiết định giá, giá trúng thầu thấp nhất được thiết lập ở mức 96.80 Yên cho mỗi 100 Yên mệnh giá, đẩy lợi suất tại ngưỡng giá này lên 3.623%. Mức giá này, theo các chiến lược gia tại Mizuho Securities, thực tế đã cao hơn so với dự báo của thị trường trước phiên (96.70 Yên), một dấu hiệu cho thấy sức cầu thực tế mạnh mẽ hơn những tính toán lý thuyết.

Trong khi đó, giá trung bình gia quyền đạt 96.91 Yên, tương ứng với lợi suất trung bình thấp hơn một chút ở mức 3.615%. Khoảng chênh lệch chỉ vỏn vẹn 0.11 Yên giữa giá trung bình và giá thấp nhất, một “cái đuôi” (tail) rất nhỏ, chứng tỏ sự đồng thuận cao về định giá giữa các nhà đầu tư tham gia đấu thầu.

Tỷ lệ phân bổ cho các lệnh ở mức giá thấp nhất lên tới 75.7858%, khẳng định phần lớn giao dịch được thực hiện ở mức lợi suất gần với ngưỡng cao nhất mà Bộ Tài chính sẵn sàng chấp nhận. Ngoài phần đấu thầu cạnh tranh, 173.9 tỷ Yên đã được phân bổ ổn định thông qua Đấu giá không cạnh tranh Loại I dành cho các Thành viên Đặc biệt của thị trường JGB.

Phản ứng thị trường ngay lập tức sau phiên đấu giá là vô cùng tích cực và rõ ràng. Theo dữ liệu từ Bloomberg, lợi suất trái phiếu JGB kỳ hạn 30 năm đã giảm mạnh 6.5 điểm cơ bản, xuống còn 3.57% vào cuối phiên ngày 05/02. Động thái giảm mạnh này không chỉ diễn ra ở kỳ hạn 30 năm mà còn lan tỏa sang các trái phiếu siêu dài hạn khác: lợi suất kỳ hạn 40 năm giảm 9 điểm cơ bản xuống 3.85%, và lợi suất kỳ hạn 20 năm giảm 4.5 điểm cơ bản xuống 3.135%.

Sự sụt giảm đồng loạt này minh chứng rõ ràng rằng kết quả đấu giá đã vượt qua kỳ vọng và xoa dịu đáng kể nỗi lo về một thị trường trái phiếu dài hạn thiếu vắng người mua (buyer's strike). Các nhà phân tích tại Mizuho Securities nhấn mạnh rằng mức lợi suất cao hơn đáng kể so với phiên đấu giá trước đó vào ngày 08/01/2026, khi lợi suất 30 năm quanh mức 3.5%, chính là yếu tố then chốt thu hút dòng tiền quay trở lại.

Tuy nhiên, để thực sự thấu hiểu tầm quan trọng của phiên đấu giá này, buộc phải đặt nó trong bối cảnh chính trị - kinh tế đầy căng thẳng vài tuần trước đó.

Nguyên nhân chính gây ra cơn bão trên thị trường trái phiếu siêu dài hạn Nhật Bản bắt nguồn từ các cam kết tài khóa mở rộng của Thủ tướng Sanae Takaichi. Với tư cách là người kế thừa di sản “Abenomics” của cựu Thủ tướng Shinzo Abe, bà Takaichi đã cam kết miễn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thực phẩm trong hai năm và kêu gọi một cuộc bầu cử sớm.

Những lời hứa này, trong bối cảnh Nhật Bản vốn đã là quốc gia phát triển có tỷ lệ nợ công/GDP cao nhất thế giới, đã khiến các nhà đầu tư lo ngại sâu sắc về tính bền vững tài khóa. Hậu quả là, lợi suất trái phiếu 30 năm đã bùng nổ, chạm mức đỉnh kỷ lục 3.88% vào ngày 20/01/2026, và lợi suất 40 năm thậm chí vượt ngưỡng 4%.

Áp lực này diễn ra song song với quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), khi họ đang từng bước cắt giảm lượng mua trái phiếu hàng tháng với tốc độ khoảng 400 tỷ Yên mỗi quý.

Do đó, thành công của phiên đấu giá ngày 05/02 được coi như một “liều thuốc giải” kịp thời. Nó chứng minh rằng ngay cả trước thềm cuộc bầu cử sớm dự kiến vào Chủ Nhật, với các cuộc thăm dò cho thấy Đảng Dân chủ Tự do của bà Takaichi có thể giành tới 300 trong tổng số 465 ghế, thị trường vẫn duy trì được lòng tin cơ bản vào khả năng huy động vốn của chính phủ Nhật Bản.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng đồng thời cảnh báo rằng sự bất ổn liên quan đến chính sách tài khóa sẽ chỉ thực sự giảm bớt sau khi kết quả bầu cử được công bố và các chính sách cụ thể được tiết lộ chi tiết. Các nhà phân tích tại Mizuho Securities nhận định: “Với sự không chắc chắn về chính sách tài khóa dự kiến sẽ còn kéo dài cho đến khi các chi tiết chính sách cụ thể được tiết lộ rõ ràng sau khi biết kết quả bầu cử, một đợt giảm mạnh của lãi suất là điều khó xảy ra trong ngắn hạn.”

Một mặt trái khác của câu chuyện nằm ở thị trường trái phiếu ngắn hạn. Trái ngược với xu hướng giảm của các kỳ hạn dài, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm và 5 năm lại tăng nhẹ trong ngày 05/02, lần lượt tăng 1 điểm cơ bản lên 1.28% và 0.5 điểm cơ bản lên 1.68%.

Sự phân hóa này phản ánh sự khác biệt trong các động lực thúc đẩy: trong khi trái phiếu dài hạn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lo ngại tài khóa, thì trái phiếu ngắn hạn lại nhạy cảm hơn với kỳ vọng về chính sách tiền tệ.

Việc các quan chức BOJ gần đây có những phát biểu thiên hướng “diều hâu” hơn, cùng với dự báo rằng BOJ sẽ tiếp tục nâng lãi suất cơ bản lên vùng 1.25-1.50% vào năm 2028, đã tạo áp lực tăng lên lợi suất ngắn hạn.

Về tác động đến thị trường ngoại hối, kết quả đấu giá thành công và phản ứng tích cực của thị trường trái phiếu đã góp phần mang lại sự ổn định tạm thời cho đồng Yên. Trong bối cảnh đồng USD vẫn mạnh, việc lợi suất JGB không bị đẩy lên cao hơn nữa đã ngăn cản áp lực bán tháo thêm đối với đồng Yên, giữ cho cặp USD/JPY không biến động quá mạnh sau sự kiện.

Tóm lại, phiên đấu giá JGB 30 năm ngày 05/02/2026 đã trở thành một điểm sáng nổi bật giữa một quý đầu năm đầy biến động. Lượng cầu kỷ lục 1.908,5 tỷ Yên và mức lợi suất chấp nhận được 3.623% đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về khả năng phục hồi và sức hút cơ bản của thị trường trái phiếu Nhật Bản.

Tuy nhiên, bức tranh tổng thể vẫn được tô vẽ bởi hai màu sắc tương phản: màu sắc lạc quan từ sức cầu mạnh mẽ trong ngắn hạn, và màu sắc thận trọng từ những thách thức dài hạn về tài khóa và lộ trình bình thường hóa tiền tệ.