Án chung thân cho ông chủ Evergrande, khủng hoảng bất động sản Trung Quốc vẫn chưa có hồi kết

Tòa án Trung Quốc hôm 17/8 đã tuyên án chung thân đối với Hứa Gia Ấn, cựu tỷ phú từng là người giàu nhất châu Á, với các tội danh bao gồm sử dụng sai quỹ và hối lộ. Phán quyết được đưa ra sau khi Evergrande, tập đoàn bất động sản do ông sáng lập, chính thức vỡ nợ vào năm 2021 và bắt đầu quá trình thanh lý từ đầu năm 2024.

Ngay sau tuyên án, nhiều người mua nhà và trái chủ tỏ ra bức xúc trên mạng xã hội Trung Quốc, đặt câu hỏi vì sao Hứa Gia Ấn không bị tử hình. Hashtag liên quan đã thu hút hơn 370 triệu lượt xem và 72.000 cuộc thảo luận trên Weibo chỉ trong ngày 24/8.

Tuy nhiên, bản án không thể xóa nhòa những vấn đề của thị trường bất động sản, vốn đang là điểm nghẽn đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Hàng triệu căn hộ đang xây dở vẫn bị bỏ hoang trên khắp Trung Quốc. Giá nhà mới tại các thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải đã chững lại đà phục hồi. Trong khi đó, doanh số bán đất tiếp tục sụt giảm và đà giảm trong bán hàng cũng như xây dựng đang có xu hướng tăng tốc.

Tại các thành phố nhỏ và khu vực nội địa, giá nhà cũ đã giảm gần 25% so với mức của năm 2020, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chi tiêu của người dân. Một người mua nhà 38 tuổi tại tỉnh Sơn Đông, một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, cho biết giá trị căn nhà của anh đã giảm 25% kể từ khi mua vào năm 2019 và anh than thở: “Khi người ta còn chưa đủ ăn, ai có thể mua nhà?”

Nền kinh tế Trung Quốc cũng đang chịu áp lực khi động lực tăng trưởng từ tiêu dùng nội địa bị suy yếu. GDP quý II/2026 chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm ngoái, mức thấp nhất trong hơn ba năm qua.

Trước tình trạng tiêu dùng trong nước ảm đạm, Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu để duy trì tăng trưởng. Thặng dư thương mại của nước này đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, góp phần làm gia tăng căng thẳng thương mại với Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một “Cú sốc Trung Quốc 2.0” khi hàng xuất khẩu giá rẻ của Trung Quốc cạnh tranh với các ngành công nghiệp nội địa của đối tác thương mại, bao gồm cả các quốc gia đang phát triển.

Nhiều doanh nghiệp bất động sản tư nhân tiếp tục lao đao. Country Garden, đối thủ của Evergrande, đã vỡ nợ vào năm 2023 và từ đó không mua thêm bất kỳ lô đất nào. China Vanke đang tìm cách gia hạn một số khoản thanh toán trái phiếu và đã thay thế phần lớn ban lãnh đạo cấp cao bằng các giám đốc điều hành đến từ doanh nghiệp nhà nước.

Hiện nay, các ngân hàng nhà nước gần như đã ngừng cho vay đối với các chủ đầu tư tư nhân mà chỉ tập trung vào các doanh nghiệp nhà nước ở trung ương và địa phương. Một cán bộ tín dụng của ngân hàng nhà nước cho biết tiêu chí quan trọng nhất hiện nay là xem xét đơn vị đứng sau dự án có phải là doanh nghiệp nhà nước hay không.

Trung Quốc đang cố gắng chuyển hướng tín dụng và hỗ trợ từ nhà nước từ bất động sản sang các ngành công nghiệp chiến lược như robot và bán dẫn. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng những lĩnh vực mới nổi này còn quá nhỏ để bù đắp cho sự sụt giảm từ bất động sản.

Về triển vọng thị trường, Sam Radwan, Giám đốc điều hành của Enhance International, ước tính cần khoảng 18 tháng để thanh lý hết lượng hàng tồn kho nhà ở và giá nhà có thể phải giảm thêm 40% so với mức năm 2025 để đạt trạng thái cân bằng, một quá trình có thể kéo dài đến một thập kỷ. Trong khi đó, Christopher Beddor, Phó giám đốc nghiên cứu Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics, cho rằng giai đoạn tồi tệ nhất có thể đã qua, nhưng thị trường vẫn có thể sẽ tiếp tục điều chỉnh một cách chậm chạp.