Powell cảnh báo Fed có thể nhìn qua cú sốc dầu, nhưng sự kiên nhẫn có giới hạn

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell ngày 31/3 cho biết ngân hàng trung ương có xu hướng giữ nguyên lãi suất và bỏ qua cú sốc năng lượng đến từ cuộc chiến tại Iran, nhưng cảnh báo rằng cơ quan này có thể không thể đứng ngoài cuộc nếu giá cả leo thang làm thay đổi kỳ vọng lạm phát của công chúng trong dài hạn.

Phát biểu tại Đại học Harvard, Powell đưa ra lập luận kinh điển cho sự kiên nhẫn: các gián đoạn năng lượng thường chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, trong khi chính sách tiền tệ vận hành quá chậm để có thể đối phó kịp thời. Tuy nhiên, ông thêm vào một điểm cần lưu ý quan trọng khi nhấn mạnh rằng 5 năm lạm phát liên tiếp vượt mục tiêu khiến việc cho rằng công chúng sẽ bỏ qua một đợt tăng giá khác trở nên khó khăn hơn.

“Một loạt các cú sốc nguồn cung có thể khiến công chúng, bao gồm doanh nghiệp, người định giá và hộ gia đình, bắt đầu kỳ vọng lạm phát cao hơn trong dài hạn. Tại sao họ lại không nghĩ như vậy?” Powell đặt câu hỏi.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan đối với Fed là cú sốc năng lượng vừa đẩy giá lên cao, vừa kéo giảm tăng trưởng kinh tế thông qua việc bóp nghẹt ngân sách hộ gia đình và làm tăng chi phí cho doanh nghiệp. Điều này buộc các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc nên ưu tiên kiểm soát lạm phát hay hỗ trợ nền kinh tế, với nhận thức rõ rằng các công cụ tiêu chuẩn để giải quyết một vấn đề có thể làm trầm trọng thêm vấn đề kia.

Powell tránh đưa ra câu trả lời cụ thể về cách Fed sẽ xử lý bài toán này. “Cuối cùng chúng tôi có thể phải đối mặt với câu hỏi nên làm gì. Hiện tại chúng tôi chưa thực sự phải đối mặt vì chưa biết các tác động kinh tế sẽ như thế nào,” ông nói.

Trước thời điểm Powell phát biểu, giá trái phiếu kho bạc đã tăng khi các nhà đầu tư thu hẹp các cược trước đó cho rằng chi phí năng lượng cao hơn có thể dẫn đến đợt tăng lãi suất tiếp theo của Fed. Lợi suất trái phiếu giảm khi giá tăng, và không có nội dung nào trong phát biểu của Powell làm đảo ngược xu hướng này.

Bài phát biểu diễn ra vào thời điểm đặc biệt đối với Fed và cá nhân ông Powell. Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông kết thúc vào ngày 15/5, và Thượng viện vẫn chưa lên lịch điều trần xác nhận cho Kevin Warsh, cựu Thống đốc Fed được Tổng thống Trump đề cử vào tháng 1 để kế nhiệm ông Powell. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Thom Tillis tuyên bố sẽ ngăn chặn việc xác nhận của Warsh cho đến khi cuộc điều tra của Bộ Tư pháp về ông Powell kết thúc.

Powell cho biết đầu tháng này ông sẽ tiếp tục giữ vị trí “Chủ tịch lâm thời” nếu chưa có người kế nhiệm được xác nhận vào thời điểm đó, và sẽ không rời khỏi Hội đồng Thống đốc cho đến khi cuộc điều tra kết thúc.

Fed đã giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 18/3, với tỷ lệ bỏ phiếu 11-1 để duy trì lãi suất quỹ liên bang trong phạm vi 3,5% đến 3,75%. Thống đốc Fed Stephen Miran, người được bổ nhiệm dưới thời Trump, là người duy nhất bỏ phiếu phản đối khi ủng hộ cắt giảm lãi suất.

Sau cuộc họp, Powell đã dội nước lạnh vào các dự báo do các đồng nghiệp của ông đệ trình, vốn gợi ý rằng Fed có thể cắt giảm lãi suất vào cuối năm nay, bằng cách khẳng định những dự báo đó phụ thuộc rất nhiều vào việc lạm phát tiếp tục tiến triển hướng tới mục tiêu của Fed sau khi gần như không có tiến triển nào kể từ mùa hè năm ngoái.

Nhiệm vụ của ngân hàng trung ương trở nên phức tạp hơn bởi cú sốc năng lượng mới bắt nguồn từ cuộc chiến tại Iran, làm gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz và có nguy cơ một lần nữa gây rối loạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Thước đo lạm phát cốt lõi ưa thích của Fed đã tăng cao hơn vào mùa đông năm nay trước khi cú sốc địa chính trị xảy ra.

Trong hai tuần qua, các đồng nghiệp của Powell đã nhấn mạnh thông điệp rằng kỷ nguyên cắt giảm lãi suất suôn sẻ, những đợt cắt giảm mà Fed có thể biện minh đơn giản bằng việc dỡ bỏ chính sách thắt chặt trước đó, đã kết thúc. Thay vào đó, họ báo hiệu Fed có khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất cho đến khi thị trường lao động có dấu hiệu suy thoái rõ rệt hoặc lạm phát giảm. Triển vọng giá năng lượng tăng mạnh đồng nghĩa với việc điều kiện thứ hai khó có thể sớm đạt được.

Tổng hợp lại, sự thay đổi này đồng nghĩa với một rào cản cao hơn đáng kể cho việc cắt giảm lãi suất so với chỉ vài tháng trước, và có thể làm phức tạp thêm nhiệm vụ của ông Warsh trong việc thực hiện các đợt cắt giảm mà Tổng thống Trump kỳ vọng sau khi ông được xác nhận.

Khi được một sinh viên hỏi về quan điểm của ông trước viễn cảnh Warsh đến Fed và theo đuổi cắt giảm lãi suất trong bối cảnh hiện tại, Powell đã từ chối trả lời. “Đó không phải điều tôi sẽ trả lời,” ông nói.