OpenAI gọi vốn thành công 110 tỷ USD, định giá 840 tỷ: Cuộc đua AI ngày càng nóng bỏng

Theo thông báo chính thức từ OpenAI vào ngày 27/2 vừa qua, họ đã huy động thành công 110 tỷ USD trong một thương vụ mà giới phân tích gọi là “lớn chưa từng có” đối với một startup tư nhân. Điều đặc biệt nằm ở cơ cấu nhà đầu tư, Amazon.com Inc. nổi lên như một “người chơi” chủ chốt khi cam kết rót tới 50 tỷ USD, đánh dấu khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của “gã khổng lồ” thương mại điện tử này vào bất kỳ công ty nào. Khoản tiền sẽ được giải ngân theo lộ trình: 15 tỷ USD ngay lập tức và 35 tỷ USD còn lại phụ thuộc vào các điều kiện cụ thể sẽ đạt được trong những tháng tới.

Song hành cùng Amazon, hai “ông lớn” khác cũng góp mặt với số tiền không kém phần ấn tượng. SoftBank Group Corp. và Nvidia Corp. mỗi bên đầu tư 30 tỷ USD. Với khoản bổ sung này, tổng mức đầu tư của SoftBank vào OpenAI đã chạm mốc 64,6 tỷ USD, tương đương khoảng 13% quyền sở hữu. Điều này cho thấy chiến lược đặt cược lớn vào AI của tỷ phú Masayoshi Son chưa hề suy chuyển.

Về phía Nvidia, nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới không chỉ đầu tư tài chính mà còn khẳng định vai trò then chốt trong việc cung cấp hạ tầng. OpenAI sẽ triển khai 5 gigawatt công suất tính toán từ hệ thống phần cứng Vera Rubin thế hệ mới của Nvidia để phục vụ huấn luyện và vận hành mô hình.

Một điểm quan trọng về mặt định giá: con số 730 tỷ USD được đề cập là định giá trước khi nhận tiền (pre-money). Sau khi nhận đủ 110 tỷ USD, định giá của OpenAI chính thức là 840 tỷ USD (post-money), đưa họ lọt vào hàng ngũ những công ty tư nhân có giá trị cao nhất thế giới.

Và dư địa vẫn còn, khi OpenAI cho biết họ kỳ vọng sẽ huy động thêm các nhà đầu tư khác trong giai đoạn tiếp theo của vòng gọi vốn này. Một số nguồn tin còn cho rằng, mục tiêu tiếp theo có thể lên tới 850 tỷ USD vào cuối tháng 3/2026.

Điều khiến giới quan sát đặc biệt chú ý là sự thay đổi trong các mối quan hệ đối tác chiến lược. Trước đây, Microsoft gần như là đối tác độc quyền về hạ tầng đám mây cho OpenAI. Tuy nhiên, với thương vụ lần này, Amazon Web Services (AWS) đã chính thức bước vào “sân chơi” với một vai trò không thể xem nhẹ.

Theo thỏa thuận, OpenAI sẽ sử dụng 2 gigawatt công suất tính toán từ dòng chip Trainium do chính Amazon phát triển và chi thêm 100 tỷ USD cho AWS trong vòng 8 năm tới, bên cạnh cam kết 38 tỷ USD đã ký hồi tháng 11 năm ngoái. AWS còn trở thành nhà cung cấp đám mây bên thứ ba độc quyền cho OpenAI Frontier, nền tảng doanh nghiệp dành cho việc xây dựng và vận hành các tác nhân AI.

Vậy Microsoft đứng ở đâu trong bức tranh này? Câu trả lời ngay lập tức được đưa ra để tránh những đồn đoán. Trong một tuyên bố chung hiếm hoi, cả Microsoft và OpenAI đều khẳng định: “Không có gì trong các thông báo hôm nay làm thay đổi bất kỳ điều khoản nào trong mối quan hệ Microsoft - OpenAI”.

Azure vẫn là nhà cung cấp đám mây độc quyền cho các API của OpenAI, và Microsoft vẫn nắm giữ bản quyền độc quyền đối với sở hữu trí tuệ của OpenAI trên các mô hình và sản phẩm. Nói cách khác, đây là một sự sắp xếp “cả hai cùng thắng”, nơi OpenAI có thể tiếp cận nguồn lực khổng lồ từ cả hai “siêu cường” đám mây mà không làm ảnh hưởng đến các cam kết độc quyền cốt lõi đã ký trước đó.

Thương vụ khủng của OpenAI diễn ra chỉ vài tuần sau khi đối thủ nặng ký Anthropic cũng gây chấn động khi huy động thành công 30 tỷ USD từ chính Nvidia và Microsoft, qua đó định giá công ty này ở mức 380 tỷ USD (post-money). Sự xuất hiện dày đặc của các “cá mập” công nghệ trong cả hai thương vụ cho thấy một thực tế: cuộc đua AI đang bước vào giai đoạn “đốt tiền” với tốc độ chưa từng có, và chỉ những tập đoàn có bảng cân đối kế toán khổng lồ mới đủ sức theo đuổi.

Chính vì vậy, khái niệm “circular financing” - tài chính vòng tròn, bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn với những lo ngại khôn nguôi. Đây là hiện tượng các nhà cung cấp chip và nền tảng đám mây, như Nvidia hay Amazon, đầu tư vào chính các startup AI, những người sau đó lại dùng chính số tiền đó để mua chip và dịch vụ đám mây từ họ.

Vòng tròn này có thể “thổi phồng” doanh thu và nhu cầu, nhưng nếu thị trường AI không tăng trưởng như kỳ vọng, nó sẽ khuếch đại tổn thất cho tất cả các bên tham gia.

Sam Altman, CEO của OpenAI, dường như đã lường trước những hoài nghi này. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, ông thẳng thắn bày tỏ: “Tôi hiểu mối lo ngại đến từ đâu. Điều này chỉ có ý nghĩa nếu có dòng doanh thu mới chảy vào toàn bộ hệ sinh thái AI”. Ông nhấn mạnh phần lớn nỗ lực của mình là để có thêm năng lực tính toán nhằm phục vụ nhu cầu khổng lồ dành cho ChatGPT và các sản phẩm khác.

Về phía Amazon, CEO Andy Jassy cũng trấn an các cổ đông khi khẳng định thỏa thuận này “sẽ mang lại lợi nhuận tốt cho Amazon trong một thời gian dài”.

Với nguồn tiền mặt mới lên tới 110 tỷ USD, cộng với gần 40 tỷ USD đã có sẵn trên bảng cân đối kế toán, OpenAI cho thấy tham vọng không giới hạn. Họ dự kiến chi hơn 600 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng tính toán đến năm 2030.

Dù doanh thu dự kiến sẽ tăng vọt từ khoảng 13 tỷ USD năm ngoái lên 30 tỷ USD trong năm 2026 và vượt 60 tỷ USD vào năm 2027, công ty vẫn phải đối mặt với khoản lỗ hoạt động cơ cấu lên tới 140 tỷ USD trong năm 2026, và mục tiêu hòa vốn phải đến năm 2030 mới có thể đạt được.

Điều này giải thích tại sao thị trường đang rất nóng lòng chờ đợi đợt IPO của OpenAI, có thể diễn ra sớm nhất là vào cuối năm 2026. Các nhà đầu tư kỳ vọng thương vụ IPO này sẽ là một trong những sự kiện tài chính lớn nhất lịch sử phố Wall, mở đường cho các công ty AI khác lên sàn.

Phân tích từ giới chuyên môn cho thấy thị trường AI đang phân hóa rõ nét thành hai cực: một bên là OpenAI với tham vọng xây dựng “đế chế toàn diện” (Ubiquitous Empire) phục vụ cả người dùng phổ thông lẫn doanh nghiệp, và bên kia là Anthropic với chiến lược tập trung vào “pháo đài doanh nghiệp” (Enterprise Fortress) với mức độ an toàn và bảo mật cao.

Sự cạnh tranh giữa hai “gã khổng lồ” này hứa hẹn sẽ tạo ra những bước tiến vượt bậc, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình tăng trưởng dựa trên những khoản đầu tư khổng lồ như hiện nay.

Vòng gọi vốn 110 tỷ USD của OpenAI không chỉ là một con số kỷ lục; nó là một tuyên ngôn mạnh mẽ về niềm tin vào tương lai của AI. Nó tái định hình các liên minh chiến lược giữa những gã khổng lồ công nghệ, đẩy mạnh cuộc đua thống trị thị trường và đặt ra những bài toán hóc búa về tài chính và quản trị rủi ro.

Liệu những khoản đầu tư khổng lồ này có tạo ra một cuộc cách mạng năng suất thực sự hay chỉ là một “bong bóng” được thổi phồng bởi những thỏa thuận vòng tròn? Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào khả năng biến những cỗ máy AI thông minh thành động lực tăng trưởng doanh thu bền vững trong những năm tới.