Vàng, bạc tăng vọt: Liệu thị trường kim loại quý đang tiến vào kỷ nguyên mới?

Đầu năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu chứng kiến một cảnh tượng ngoạn mục: vàng và bạc đồng loạt xô đổ các kỷ lục cũ, mở ra một chương mới đầy biến động. Vàng dao động trong khoảng 4.600 - 5.000 USD/ounce, thậm chí có thời điểm chạm mốc 5.600 USD, trong khi bạc bứt phá từ dưới 40 USD lên vùng 80 - 115 USD/ounce. Nhưng đằng sau những con số ấn tượng đó, tín hiệu thực sự nào đang định hình tương lai của kim loại quý?

Vượt xa những cú nhảy giá ngắn hạn

Thị trường đang trải qua một đợt bùng nổ hiếm có. Tuy nhiên, Greyson Geisler, thông qua podcast “The Gold Exchange” của Monetary Metals, đã đưa ra lời cảnh báo quan trọng: việc chỉ đuổi theo các tin tức thời sự và biểu đồ giá có thể khiến nhà đầu tư bị “nghiền nát” bởi các biến động ngắn hạn. Ông nhấn mạnh cần xem vàng như một chiến lược dài hạn.

Phân tích lịch sử cho thấy một quy luật đáng chú ý: các đợt tăng giá mạnh của vàng khi thoát khỏi vùng tích lũy thường mang lại mức lợi nhuận khoảng 300% (gấp 3 lần). Điều này đúng với đợt tăng năm 2000, 2009 và cả đợt tăng hiện tại bắt đầu từ dưới 2.000 USD/ounce. Do đó, việc giá vàng hướng đến mốc 6.000 USD/ounce không phải là điều bất ngờ trong khuôn khổ chu kỳ lịch sử.

Động lực chính cho đợt bùng nổ này bắt đầu hình thành từ cuối hè năm 2025. Sau một quý II đầy lo ngại về “xoáy giảm phát” từ các chính sách thuế quan và cắt giảm chi tiêu của chính quyền Trump, thị trường nhận ra rằng những kịch bản xấu nhất đã không xảy ra.

Đến khoảng tháng 8/2025, kỳ vọng giảm phát tan biến, và làn sóng các ngân hàng trung ương trên toàn cầu bắt đầu hạ lãi suất và nới lỏng định lượng đã thổi bùng ngọn lửa cho vàng và bạc, đưa chúng vào một quỹ đạo tăng mới với đà ngày càng mạnh.

Vàng: “Kho lưu trữ giá trị” toàn cầu

Câu chuyện sâu xa hơn cả những biến động giá chính là sự chuyển dịch địa chính trị trong hệ thống tiền tệ toàn cầu. Greyson Geisler chỉ ra rằng quá trình “phi đô la hóa” (de-dollarization) không còn là một khái niệm trừu tượng, mà đang hiện thực hóa thông qua hành động tích lũy vàng ồ ạt của các ngân hàng trung ương.

Trong vòng một thập kỷ qua, các ngân hàng trung ương lớn như Ngân hàng Nhật Bản, Ngân hàng Trung ương Châu Âu và đặc biệt là Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa, trên cơ sở ròng, đã ngừng mua trái phiếu Kho bạc Mỹ, thứ từng là trụ cột trong nhiều thập kỷ. Thay vào đó, họ chuyển sang tích lũy vàng. Dữ liệu từ World Gold Council năm 2025 cho thấy lượng mua ròng của ngân hàng trung ương đạt mức kỷ lục và xu hướng này vẫn được duy trì mạnh mẽ vào năm 2026.

Trong bức tranh này, Trung Quốc nổi lên là nhân vật trung tâm: vừa là nhà sản xuất vàng lớn nhất thế giới, vừa là quốc gia tích lũy với khối lượng vượt xa con số chính thức được công bố. Họ đang chủ động xây dựng các kho cất giữ vàng trên toàn cầu cho các đối tác thương mại, thiết lập một hệ thống định giá và lưu trữ giá trị song song.

Cùng lúc đó, Dubai đang nhanh chóng trở thành trung tâm vàng mới của thế giới, thay thế dần vị thế của London, trong việc tinh chế và giao dịch vàng thô (dore).

Nước Nga, sau khi bị loại khỏi hệ thống thanh toán dollar, cũng đã chuyển hướng mạnh mẽ sang vàng. Xu hướng này được củng cố bởi nỗ lực của khối BRICS trong việc phát triển đồng tiền kỹ thuật số “Unit” được hỗ trợ 40% bằng vàng, nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào hệ thống SWIFT và đồng USD.

Bạc: “Con hổ giấy”

Trong khi vàng thuần túy mang tính tiền tệ, bạc lại sở hữu một cấu trúc cầu kép: vừa là kim loại tiền tệ, vừa là nguyên liệu công nghiệp thiết yếu. Thị trường bạc nhỏ hơn rất nhiều, với vốn hóa ước tính chỉ khoảng 5-6 nghìn tỷ USD so với 35 nghìn tỷ USD của vàng, điều này lý giải phần nào tính biến động cao vốn có của nó.

Điểm then chốt làm nên sức hấp dẫn của bạc hiện nay nằm ở tính “không co giãn” của cầu công nghiệp. Ngành công nghiệp năng lượng mặt trời (quang điện - PV), động lực tiêu thụ bạc lớn nhất, được cho là sẽ chỉ thực sự lo ngại khi giá bạc tiến đến vùng 150 USD/ounce. Theo báo cáo của Silver Institute, nhu cầu bạc cho sản xuất pin mặt trời năm 2026 dự kiến vẫn duy trì ở mức cao từ 120-125 triệu ounce, bất chấp xu hướng các nhà sản xuất tìm cách giảm lượng bạc sử dụng trên mỗi tấm pin (thrifting).

Về phía cung, khoảng 70% sản lượng bạc toàn cầu là sản phẩm phụ từ việc khai thác đồng, kẽm và chì. Điều này tạo ra một nghịch lý: khi giá bạc tăng cao, rất khó để nguồn cung phản ứng nhanh chóng vì nó phụ thuộc vào động lực khai thác của các kim loại cơ bản khác, chứ không có nhiều mỏ bạc nguyên sinh để có thể lập tức tăng công suất.

Sự kết hợp giữa cầu công nghiệp cứng và nguồn cung kém linh hoạt tạo nền tảng vững chắc cho một đợt tăng giá mạnh mẽ và kéo dài của bạc.

Tỷ lệ Vàng/Bạc: Chỉ báo lịch sử và dự báo tương lai

Tỷ lệ Vàng/Bạc (Gold/Silver Ratio) luôn là thước đo quan trọng để đánh giá mức độ định giá tương đối giữa hai kim loại. Dựa trên trữ lượng địa chất, trái đất có khoảng 8.5 lần bạc nhiều hơn vàng. Trong lịch sử, tỷ lệ này từng được thiết lập ở mức 12:1 dưới thời Đế quốc La Mã, 14:1 ở châu Âu hậu Phục hưng và 15:1 theo Đạo luật Đúc tiền của Mỹ năm 1792.

Tuy nhiên, ở thời hiện đại, sau khi bạc dần bị “phi tiền tệ hóa”, tỷ lệ này đã dao động rất lớn, từng vượt 100:1 trong Thế chiến II và duy trì ở mức cao trong nhiều thập kỷ gần đây. Theo dữ liệu từ Kitco và TradingView, đầu năm 2026, tỷ lệ này đã thu hẹp đáng kể về khoảng 50-60:1, phản ánh đà tăng mạnh của bạc so với vàng.

Greyson Geisler nhận định rằng “phần lợi nhuận dễ kiếm” từ việc chênh lệch tỷ lệ có thể đã qua. Tuy nhiên, với động lực cầu công nghiệp mạnh mẽ và nguồn cung hạn chế, ông dự báo tỷ lệ này có thể sẽ có xu hướng duy trì thấp hơn mức trung bình 60:1 kể từ năm 1971 trong vòng 6-8 năm tới.

Bong bóng đầu cơ và áp lực thanh khoản

Dù lạc quan về triển vọng dài hạn, Geisler không ngần ngại chỉ ra những rủi ro hiện hữu. Thị trường đang trở nên “quá nóng” với sự tham gia ồ ạt của giới đầu cơ. Vị thế mua ròng (net long) của các nhà đầu cơ trên các sàn như COMEX đã tăng lên mức cao, đi kèm với những lo ngại ngày càng tăng về khả năng giao hàng vật chất. Những tin đồn về việc các sàn giao dịch không đủ vàng để giao đã kích hoạt làn sóng mua vào, đẩy giá lên cao hơn.

Ông khuyên các nhà đầu tư ngắn hạn nên thận trọng, chờ đợi một đợt điều chỉnh để “rửa sạch” bớt lượng đầu cơ thái quá này trước khi cân nhắc tham gia vào thời điểm hiện tại.

Vai trò của đồng Đô la Mỹ và “Tiến trình Triffin”

Bức tranh vĩ mô phức tạp hơn với sự phân cực của đồng USD. Một mặt, các cường quốc đang thúc đẩy phi đô la hóa. Mặt khác, đồng USD lại đang trải qua một làn sóng “tái đô la hóa” ở các nền kinh tế mới nổi và thế giới thứ ba thông qua sự phổ biến của các stablecoin như Tether. Đáng chú ý, Tether hiện là chủ sở hữu trái phiếu Kho bạc Mỹ lớn thứ 17 thế giới.

Geisler nhắc đến “Tiến trình Triffin” (Triffin's Dilemma) - một thách thức cố hữu của đồng tiền dự trữ toàn cầu. Hoa Kỳ được hưởng đặc quyền in tiền để nhập khẩu hàng hóa, nhưng điều này dẫn đến đồng USD bị định giá cao, làm xói mòn năng lực sản xuất trong nước.

Chính quyền hiện tại đang đứng trước lựa chọn khó khăn: tiếp tục bảo vệ giá trị của khối tài sản 40 nghìn tỷ USD mà thế giới nắm giữ dưới dạng trái phiếu Mỹ, hay chấp nhận để đồng USD mất giá nhằm tái thiết nền công nghiệp sản xuất?

Sự mơ hồ trong việc giải quyết bài toán này chính là một nguồn cơn của sự bất định, góp phần đẩy các dòng tiền tìm đến vàng.

Chiến lược biến Vàng từ tài sản “chết” thành tài sản sinh lời

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất từ chia sẻ của Greyson Geisler là giới thiệu về mô hình đầu tư đột phá của GoldRush Yield Fund (được quản lý bởi Andora Capital). Khác với các quỹ vàng truyền thống chỉ mua và nắm giữ, quỹ này sở hữu vàng/bạc vật chất và cho các doanh nghiệp trong ngành (như nhà máy tinh chế, nhà chế tác) thuê lại để lấy lãi suất - một hoạt động mà trước đây chỉ có các ngân hàng trung ương và ngân hàng bullion thực hiện.

Điều này đã giải quyết lời chỉ trích nổi tiếng của Warren Buffett rằng vàng “chỉ nằm im và không tạo ra gì”. Giờ đây, vàng có thể trở thành một tài sản vốn sinh lời, Geisler khuyến khích nhà đầu tư nên có tư duy “tính bằng ounce” thay vì đô la.

Mục tiêu là làm gia tăng số ounce sở hữu theo thời gian thông qua cơ chế sinh lãi, trong khi vẫn tận dụng được đà tăng giá chung của thị trường. Mô hình này cũng phù hợp với nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp, những người muốn vay vốn bằng chính thứ họ sản xuất để tránh rủi ro tỷ giá.

Kết luận

Thị trường vàng và bạc đang đứng ở ngã rẽ của một sự chuyển đổi mang tính hệ thống. Sự bùng nổ giá không chỉ là câu chuyện về lạm phát hay lãi suất, mà là bằng chứng cho một cuộc dịch chuyển địa chính trị và niềm tin sâu sắc hơn.

Vàng đang được tái định vị như kho lưu trữ giá trị tối cao trong một thế giới đa cực, trong khi bạc được hưởng lợi kép từ sức mạnh công nghiệp của cuộc cách mạng năng lượng xanh và sự hồi sinh vai trò tiền tệ.

Đối với nhà đầu tư, bài học rõ ràng là cần một tầm nhìn dài hạn và kỷ luật. Thay vì cố gắng bắt đỉnh bắt đáy trong một thị trường đầy biến động và đầu cơ, việc xây dựng một vị thế nắm giữ kim loại quý một cách có hệ thống, thậm chí tìm kiếm cơ hội để chúng tự sinh lời, có thể là một chiến lược khôn ngoan hơn.

Trong bối cảnh chính sách tiền tệ, địa chính trị và công nghệ liên tục thay đổi vào năm 2026 và xa hơn nữa, vàng và bạc không chỉ đơn thuần là tài sản trú ẩn an toàn, mà còn có thể đóng vai trò như một trụ cột cho sự ổn định và tăng trưởng bền vững trong danh mục đầu tư.