Nga hoàn thiện Dự thảo Luật Tiền điện tử 2026: Bước ngoặt chiến lược giữa áp lực trừng phạt

Trong một động thái được tính toán kỹ lưỡng, Nga đã hoàn thiện dự luật lịch sử hợp pháp hóa giao dịch tiền điện tử vào đầu năm 2026. Bước đi này không chỉ là giải pháp tình thế để vượt qua các lệnh trừng phạt quốc tế mà còn là một phần trong tầm nhìn dài hạn nhằm xây dựng một hệ thống tài chính số độc lập, đặt Nga vào vị trí then chốt trong bức tranh chuyển đổi tài chính toàn cầu.

Bối cảnh hiện tại

Hành trình của Nga với tiền điện tử là minh chứng cho sự thay đổi tư duy chiến lược dưới sức ép của hoàn cảnh. Trong nhiều năm, Ngân hàng Trung ương Nga (Bank of Russia) giữ thái độ dè dặt, cảnh báo về các rủi ro tài chính. Tuy nhiên, làn sóng trừng phạt quốc tế ngày càng khốc liệt sau năm 2022 đã thay đổi cục diện. Nhu cầu cấp thiết về một kênh thanh toán quốc tế thay thế hệ thống SWIFT đã khiến điện Kremlin phải xem xét lại quan điểm.

Quá trình chuyển đổi diễn ra theo từng giai đoạn. Năm 2024 đánh dấu bước ngoặt đầu tiên khi Nga hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền điện tử (mining) và cho phép sử dụng thí điểm trong thanh toán thương mại quốc tế. Đến cuối năm 2025, Bank of Russia công bố một khung khái niệm quy định toàn diện, đặt mục tiêu hoàn tất cơ sở pháp lý trước ngày 01/07/2026.

Động thái mới nhất vào ngày 13-14/01/2026, khi Chủ tịch Ủy ban Thị trường Tài chính Quốc hội Nga Anatoly Aksakov xác nhận dự thảo luật đã sẵn sàng trình Quốc hội, chính là đỉnh điểm của một chiến lược được vạch ra rõ ràng: hợp pháp hóa để kiểm soát, và mở cửa để tồn tại.

Trụ cột chính của Dự luật

Dự luật được hoàn thiện đầu năm 2026 xoay quanh hai trụ cột chính, phản ánh sự cân bằng tinh tế giữa nhu cầu nội tại và mục tiêu chiến lược.

Trụ cột đầu tiên là mở cửa thị trường cho nhà đầu tư cá nhân một cách có kiểm soát. Dự luật loại bỏ quy định đặc biệt đối với tài sản số, đưa chúng vào khuôn khổ pháp lý thông thường.

Theo đó, nhà đầu tư không chuyên (bán lẻ) được phép tham gia nhưng với giới hạn chặt chẽ, dự kiến ở mức khoảng 300,000 ruble, tương đương 3,000 - 3,500 USD, đầu tư hàng năm. Mọi giao dịch phải được thực hiện thông qua các sàn được cấp phép như Moscow Exchange hoặc St. Petersburg Exchange, nơi chịu sự giám sát đầy đủ. Ngân hàng Trung ương Nga nhấn mạnh các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư, bao gồm việc yêu cầu họ vượt qua bài kiểm tra kiến thức về rủi ro, nhằm ngăn chặn những tổn thất tài chính không đáng có.

Trụ cột thứ hai và quan trọng hơn, là việc chính thức hóa vai trò của tiền điện tử trong thanh toán xuyên biên giới. Đây chính là trọng tâm chiến lược của điện Kremlin.

Trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận SWIFT, tiền điện tử, đặc biệt là các stablecoin được neo theo đồng ruble hoặc hàng hóa, đã trở thành công cụ không thể thiếu. Các báo cáo từ Reuters và nhiều nguồn độc lập cho thấy Nga đã sử dụng các kênh này để thực hiện giao dịch dầu mỏ và hàng hóa, với khối lượng chuyển khoản lên tới hàng chục tỷ USD chỉ trong thời gian ngắn. Dự luật mới sẽ hợp pháp hóa cơ chế này, đồng thời thiết lập nghĩa vụ báo cáo thuế đầy đủ và giám sát chống rửa tiền chặt chẽ từ Ngân hàng Trung ương và cơ quan thuế liên bang. Mặc dù vậy, Nga vẫn duy trì lệnh cấm sử dụng tiền điện tử làm phương tiện thanh toán nội địa, một biện pháp nhằm bảo vệ chủ quyền tiền tệ của đồng ruble.

Quản lý ngành khai thác: Giữa lợi thế năng lượng và thách thức an ninh

Song song với việc hợp pháp hóa giao dịch, Nga tiếp tục củng cố khung pháp lý cho ngành công nghiệp khai thác tiền điện tử vốn đã phát triển mạnh mẽ. Nhờ nguồn năng lượng dồi dào và giá điện thấp, chỉ sau một thời gian ngắn hợp pháp hóa vào năm 2024, Nga đã vươn lên vị trí thứ hai toàn cầu về hashrate Bitcoin.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng nóng cũng mang lại thách thức. Vào cuối năm 2025, chính phủ Nga đã phải ban hành các lệnh cấm và hạn chế theo mùa đối với hoạt động khai thác tại một số khu vực, đặc biệt là vào mùa đông, để bảo vệ sự ổn định của lưới điện quốc gia. Dự luật mới tiếp tục duy trì cách tiếp cận quản lý chặt chẽ này. Nó yêu cầu các thợ đào (miner) phải đăng ký thiết bị và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về sử dụng năng lượng của địa phương.

Mục tiêu kép là rõ ràng: vừa khai thác lợi thế cạnh tranh để thu hút đầu tư và tăng thu ngoại tệ, vừa đảm bảo an ninh năng lượng là ưu tiên hàng đầu. Các chuyên gia trong ngày dự báo công suất khai thác của Nga có khả năng phục hồi lên mức đỉnh 2.1 - 2.2 GW trong năm 2026, bất chấp các quy định mới.

Sự hội tụ hoàn hảo cổ vũ cho một siêu chu kỳ mới

Động thái của Nga không hề đơn độc, mà trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với những chuyển biến tích cực trên toàn cầu, tạo thành một làn sóng hợp lực mạnh mẽ.

Tại châu Âu, Chỉ thị DAC8 của Liên minh châu Âu (EU) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, yêu cầu minh bạch hóa toàn bộ giao dịch tiền điện tử vì mục đích thuế. Tại Hoa Kỳ, năm 2025 chứng kiến sự thay đổi mang tính bước ngoặt với việc thông qua các đạo luật thân thiện hơn và sự tham gia mạnh mẽ của các quỹ ETF thể chế, mở khóa dòng vốn tổ chức khổng lồ. Sự chấp nhận ngày càng rộng rãi từ các cường quốc kinh tế này đã tạo ra một môi trường pháp lý ổn định hơn cho tài sản số.

Chính trong bối cảnh đó, quyết định của Nga càng có ý nghĩa quan trọng. Nó không chỉ giải quyết bài toán nội tại mà còn đặt Nga vào vị thế của một quốc gia đi đầu trong việc định hình khuôn khổ cho nền kinh tế số tương lai. Các chuyên gia phân tích từ CoinDesk và The Block nhận định, việc mở cửa có kiểm soát sẽ giúp Nga thu hút đầu tư vào các tài sản kỹ thuật số được phát hành trong nước (DFA), đồng thời chuyển hàng chục tỷ USD giao dịch từ các nền tảng ngầm vào khu vực được giám sát, qua đó giảm thiểu rủi ro tài chính.

Kết luận

Dự thảo luật tiền điện tử mới của Nga là kết quả của một quá trình tính toán chiến lược dài hạn, vượt xa khỏi phạm vi một biện pháp đối phó trừng phạt tạm thời. Nó thể hiện tầm nhìn của điện Kremlin trong việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính số độc lập, linh hoạt và có khả năng chống chịu cao. Bằng cách chính thức hóa một thị trường vốn đang tồn tại sôi động, Nga đang tìm cách kiểm soát dòng chảy tài chính, bảo vệ nền kinh tế, và quan trọng hơn là giành lấy vai trò chủ động trong cuộc cách mạng tài chính toàn cầu.

Đối với thị trường toàn cầu, sự chấp thuận của một cường quốc tài nguyên và có ảnh hưởng địa chính trị như Nga là một tín hiệu vững chắc củng cố niềm tin. Sự hội tụ của các xu hướng pháp lý từ Moscow, Brussels đến Washington D.C. đang vẽ nên một viễn cảnh nơi tiền điện tử dần được tích hợp vào hệ thống tài chính chính thống. Động thái của Nga không chỉ là một câu chuyện về sự thích ứng, mà còn là một lời tuyên bố về tham vọng định hình tương lai của tiền tệ và thương mại trong một thế giới đa cực mới.