Chứng khoán Mỹ 2026: Biến động tăng mạnh báo hiệu sự kết thúc của những tháng ngày đi ngang

Thị trường tài chính toàn cầu bước vào năm 2026 trong trạng thái “đóng băng” đáng chú ý, nhưng sự tĩnh lặng này đang được dự báo là khoảnh khắc bình yên trước cơn bão biến động mới. Sự kết thúc của đợt bán ổn định giá cuối năm, áp lực từ lợi suất trái phiếu và những điểm tương đồng lịch sử đáng lo ngại đang vẽ nên một bức tranh phức tạp cho phố Wall, với những hệ lụy lan tỏa đến mọi thị trường.

Bình yên trước cơn bão

Ngay tại thời điểm chuyển giao sang năm 2026, các chỉ số trụ cột của thị trường tài chính toàn cầu thể hiện sự bất động đáng kinh ngạc. Chỉ số S&P 500, trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm và chỉ số USD gần như không có biến động đáng kể, tạo cảm giác thị trường bị “đóng băng” trong thời gian. Tuy nhiên, các nhà phân tích từ Bloomberg và Reuters nhận định rằng sự “tan băng” là điều không thể tránh khỏi khi các yếu tố tạm thời hỗ trợ cho sự ổn định đã cạn kiệt.

Nguyên nhân chính cho sự bình lặng này bắt nguồn từ hoạt động bán biến động ngầm (implied volatility selling) quy mô lớn. Hoạt động này bùng nổ từ tuần Lễ Tạ ơn và tái diễn trong tuần Giáng Sinh, tận dụng lợi thế của những tuần giao dịch ngắn và khối lượng thấp để kiếm lời, vô tình trở thành động lực chính đẩy thị trường đi lên một cách khiêm tốn. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, biến động ngầm đã bị bán đến mức cạn kiệt, khiến thị trường mất đi “chất xúc tác” cuối cùng để tăng giá.

Hệ quả trực tiếp là Chỉ số VIX 1-ngày, thước đo kỳ vọng biến động trong ngắn hạn, đã lao dốc xuống dưới ngưỡng 10 điểm. Mức này được xem là cực kỳ thấp và phản ánh sự tự mãn nguy hiểm. Giới phân tích cảnh báo rằng, với một loạt báo cáo kinh tế trọng đại và các sự kiện địa chính trị đang chờ đợi, VIX 1-ngày có khả năng bật tăng mạnh vào vùng giữa đến cao, khoảng 15-19 điểm, chỉ trong vài ngày tới. Một sự đảo chiều như vậy thường đi kèm với áp lực bán mạnh lên thị trường chứng khoán ngay trong tuần giao dịch đầu tiên của năm mới.

Bóng ma lịch sử lặp lại

Tình hình kỹ thuật hiện tại của S&P 500 mang đến cảm giác déjà vu đáng lo ngại. Cấu trúc thị trường đầu năm 2026 có những điểm tương đồng nổi bật với các giai đoạn mở đầu năm 2022 và 2025. Trong cả hai năm đó, chỉ số này cũng rơi vào trạng thái đi ngang (sideways), chỉ tạo ra các đỉnh cao mới một cách rất hạn chế trước khi hình thành các phân kỳ giảm trên chỉ báo sức mạnh tương đối (RSI) – một tín hiệu cảnh báo đà tăng đã kiệt sức.

Đáng chú ý hơn, hợp đồng tương lai tổng lợi nhuận S&P 500 (BTIC) cũng lặp lại một mô hình đặc biệt: tăng vọt mạnh mẽ vào những ngày cuối năm, sau đó sụp đổ ngay lập tức khi lịch chuyển sang năm mới. Mô hình này đã xuất hiện rõ ràng từ giữa tháng 12/2025 và đang tiếp diễn khi bước vào 2026. Theo kinh nghiệm từ các năm trước, sau mô hình này, thị trường thường chứng kiến hai sự kiện nối tiếp: chi phí tài trợ cổ phiếu (equity financing costs) giảm mạnh, và sau đó là một đợt điều chỉnh giảm trên các chỉ số chứng khoán chính.

Các nhà phân tích từ Wall Street Journal và CNBC đang đặc biệt chú ý đến hiện tượng chi phí tài trợ cổ phiếu giảm mạnh trong quý đầu 2026. Trong bối cảnh định giá thị trường đang ở mức cao lịch sử với tỷ lệ CAPE (Cyclically Adjusted PE) đắt đỏ, việc huy động vốn cổ phần trở nên dễ dàng và rẻ hơn có thể là con dao hai lưỡi. Nó vừa phản ánh sự sẵn sàng của thị trường vốn, vừa có thể là dấu hiệu sớm cho thấy các công ty đang tranh thủ huy động vốn trước khi làn sóng lạc quan suy yếu, tạo ra áp lực bán từ việc pha loãng cổ phiếu.

Thanh khoản bấp bênh và lợi suất trái phiếu bứt phá

Ở khía cạnh tiền tệ và thanh khoản, những nỗ lực của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn chưa thể xoa dịu hoàn toàn thị trường. Mặc dù đã khởi động chương trình mua lại trái phiếu kho bạc ngắn hạn (T-bills), tác động thực tế đến nay vẫn còn rất hạn chế. Dự trữ của hệ thống ngân hàng kết thúc năm 2025 ở mức khoảng 2.85 nghìn tỷ USD, một con số chưa cho thấy sự cải thiện đáng kể.

Sự căng thẳng được thể hiện rõ qua chênh lệch lãi suất. Vào ngày 31/12/2025, lãi suất SOFR (Secured Overnight Financing Rate) giao dịch cao hơn 22 điểm cơ bản so với lãi suất dự trữ dư thừa (IORB) – mức gần cao nhất trong thời gian gần đây. Các chuyên gia từ Reuters phân tích rằng chương trình của Fed cần nhiều thời gian hơn để đạt quy mô đủ lớn, nhằm tác động có ý nghĩa đến lãi suất qua đêm.

Trong tháng 12/2025, việc chính phủ Mỹ giảm phát hành T-bills đã dẫn đến hiện tượng net paydowns (thanh toán ròng), đẩy thanh khoản dư thừa vào thị trường qua đêm và tạm thời hạ nhiệt lãi suất. Tuy nhiên, động thái này được dự báo sẽ đảo ngược từ giữa tháng 1/2026, khi nguồn cung trái phiếu kho bạc tăng trở lại. Do đó, thanh khoản có thể chỉ nới lỏng trong thời gian rất ngắn trước khi siết chặt lại, kéo dài những ràng buộc về vốn khả dụng.

Song song đó, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã có bước phục hồi ấn tượng lên vùng 4.2% và đang đứng trước ngưỡng bứt phá kỹ thuật quan trọng. Dữ liệu mới nhất từ CNBC cho thấy lợi suất dao động quanh mức 4.19-4.20% trong những phiên đầu năm. Nếu vượt qua được kháng cự hiện tại, nhiều khả năng nó sẽ tiến vào vùng giữa 4.3%.

Sự gia tăng này củng cố cho kỳ vọng rằng Fed sẽ duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, mặc dù các ngân hàng lớn như Bank of America và Goldman Sachs vẫn kỳ vọng vào lộ trình cắt giảm lãi suất dần dần xuống khoảng 3.4% vào cuối năm 2026. Sự dịch chuyển lên của lợi suất trái phiếu là gánh nặng cho định giá cổ phiếu, vì nó làm tăng tỷ suất chiết khấu và khiến các tài sản rủi ro kém hấp dẫn hơn.

Triển vọng 2026

Trước một bối cảnh nhiều thách thức, các tổ chức lớn vẫn duy trì cái nhìn thận trọng lạc quan về triển vọng cả năm. Một cuộc khảo sát các chiến lược gia trên CNBC cho thấy Phố Wall kỳ vọng S&P 500 có thể tăng khoảng 11% trong năm 2026, chạm mốc khoảng 7,100 điểm. Động lực chính được kỳ vọng đến từ sự phục hồi lợi nhuận doanh nghiệp và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Tuy nhiên, sự đồng thuận này không đồng nghĩa với một con đường bằng phẳng. Các hãng phân tích như Seeking Alpha và Motley Fool liên tục cảnh báo về rủi ro thị trường tiếp tục đi ngang kéo dài, hoặc thậm chí một đợt điều chỉnh sâu nếu định giá bị kéo căng thêm. Một số tổ chức, như Freedom Capital Markets, dự báo mức tăng trưởng lợi nhuận thực tế của S&P 500 chỉ ở mức khiêm tốn 3-5%.

Tạp chí Barron's cũng nhấn mạnh rằng sự phân hóa mạnh giữa nhóm cổ phiếu công nghệ dẫn dắt và phần còn lại của thị trường có thể là rủi ro lớn, khi một vài “ông lớn” có thể che lấp sự yếu kém của toàn bộ nhóm cổ phiếu khác.

Kết luận

Tổng hợp lại, thị trường chứng khoán Mỹ đang đứng trước một ngã rẽ then chốt vào đầu năm 2026. Sự kết thúc của mùa bán ổn định giá, cùng với những điểm tương đồng đáng lo ngại với các năm 2022 và 2025, đang vẽ nên một viễn cảnh nhiều biến động hơn. Áp lực từ lợi suất trái phiếu tăng và tình hình thanh khoản bấp bênh sẽ là những phép thử quan trọng cho sức bền của đà tăng đã kéo dài nhiều năm.

Đối với nhà đầu tư, đặc biệt là những người mới tham gia thị trường tài chính, đây là thời điểm cần nâng cao cảnh giác và linh hoạt. Việc theo dõi sát sao các chỉ báo then chốt như VIX, SOFR và lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm trở nên thiết yếu. Những biến động tại trung tâm tài chính lớn nhất thế giới này sẽ không dừng lại ở phố Wall, mà chắc chắn sẽ lan tỏa và tác động mạnh mẽ đến dòng vốn toàn cầu, các thị trường mới nổi và tỷ giá hối đoái, định hình bối cảnh đầu tư của cả năm 2026.