Tin tức tổng hợp 01/06/2026: Trung Đông chưa hạ nhiệt, AI tiếp tục kéo chứng khoán châu Á lập đỉnh

Thị trường tài chính toàn cầu mở cửa đầu tháng 6 trong trạng thái giằng co rất rõ. Một bên là rủi ro chiến tranh tại Trung Đông, nơi giá dầu tiếp tục bị đẩy lên bởi các đòn đáp trả quân sự và nỗi lo eo biển Hormuz bị siết chặt hơn. Bên còn lại là làn sóng AI vẫn đang kéo mạnh nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt ở Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi dòng tiền tiếp tục chảy vào bán dẫn, hạ tầng tính toán và các doanh nghiệp liên quan đến Nvidia.

Iran, Mỹ và bài toán đàm phán vẫn chưa có lối ra

Reuters cho biết Donald Trump đã nói ông sẽ sớm đưa ra quyết định cuối cùng về thỏa thuận với Iran, đồng thời đặt ra hàng loạt điều kiện rất cứng, gồm Iran không được phát triển vũ khí hạt nhân, eo biển Hormuz phải được mở lại, các bãi mìn trên biển phải bị dỡ bỏ, và lượng uranium làm giàu cao của Iran phải được xử lý theo hướng Washington chấp nhận. Cùng lúc đó, phía Iran nói các cuộc trao đổi với Mỹ vẫn đang tiếp diễn nhưng chưa có cam kết hạt nhân nào được chốt, cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Trong khi đó, thông tin nội bộ Iran cũng tạo thêm lớp nhiễu cho thị trường.

Một báo cáo về việc Tổng thống Masoud Pezeshkian nộp đơn từ chức lên lãnh tụ tối cao đã lan rất nhanh, nhưng chính giới Iran đã bác bỏ và gọi đó là tin giả. Cùng thời điểm, Iran cũng tiếp tục cho thấy áp lực chính trị trong nước vẫn âm ỉ khi truyền thông địa phương và Reuters ghi nhận thêm các vụ hành quyết liên quan đến biểu tình hồi đầu năm, trong đó có những người bị kết án vì tham gia các hoạt động bị coi là đe dọa an ninh.

Ở một nhánh tin khác, Mỹ cũng đã bác bỏ cáo buộc từ truyền thông Iran rằng một máy bay của họ bị bắn rơi gần Bushehr, cho thấy mặt trận thông tin đang bị bao phủ bởi nhiều nguồn tin đối nghịch.

Đòn quân sự, Kuwait và Hormuz tiếp tục giữ giá dầu trong trạng thái nóng

Trên thực địa, căng thẳng không hề hạ nhiệt. Reuters cho biết Mỹ đã không kích các mục tiêu quân sự của Iran sau khi Tehran bắn hạ một máy bay MQ-1 của Mỹ trên vùng biển quốc tế.

Theo CENTCOM, các máy bay chiến đấu của Mỹ đã phá hủy hệ thống phòng không Iran, một trung tâm điều khiển mặt đất và hai máy bay không người lái tấn công. Iran đáp trả bằng một cuộc tấn công vào một căn cứ không quân của Mỹ, trong khi Kuwait ghi nhận các đợt tấn công bằng tên lửa và drone khiến hệ thống phòng không của nước này phải hoạt động liên tục.

Những diễn biến đó làm rủi ro lan ra toàn vùng Vịnh, đúng vào lúc thị trường vẫn theo dõi từng tín hiệu quanh tuyến hàng hải chiến lược Hormuz.

Một chi tiết quan trọng khác, nhiều nguồn tin cho thấy Mỹ đã hỗ trợ tàu thuyền đi qua Hormuz trong bối cảnh khu vực căng như dây đàn, và theo báo cáo của The New York Times được dẫn lại cho thấy khoảng 70 tàu đã đi qua eo biển trong ba tuần với sự hỗ trợ của quân đội Mỹ.

Điều đó cho thấy Hormuz không chỉ là một khái niệm địa chính trị, mà đang trở thành điểm nghẽn tác nghiệp thực sự của thương mại toàn cầu. Cũng vì thế, những tín hiệu hòa hoãn giữa Washington và Tehran vẫn chưa đủ để dập tắt rủi ro trên thị trường năng lượng.

Ở mặt trận Lebanon, tình hình vẫn xấu đi chứ không dịu lại. Reuters ghi nhận Israel tiếp tục mở rộng chiến dịch tại Lebanon, trong đó có việc tiến sâu và chiếm Beaufort Castle, còn Mỹ thì thúc đẩy một sáng kiến ngừng bắn mới giữa Israel và Lebanon.

Theo các bản tin được Reuters và các nguồn lớn, kế hoạch của Washington hướng tới việc Hezbollah tạm dừng tấn công Israel trước, đổi lại Israel kiềm chế leo thang ở Beirut. Tuy nhiên, khi chiến sự trên thực địa vẫn tiếp diễn, thị trường chỉ thấy thêm một điều rất rõ là mọi “khoản cổ tức hòa bình” cho giá dầu hiện vẫn còn ở rất xa.

Dầu, vàng và đồng USD phản ứng theo nhịp chiến sự

Bức tranh giá cả đầu tuần phản ánh chính xác trạng thái căng thẳng này. Brent đã tăng lên 93,28 USD/thùng, WTI lên 89,73 USD/thùng, trong khi vàng giao ngay lùi về 4.518,09 USD/ounce khi đồng USD giữ vững quanh 99,00.

Nguồn: Bloomberg

Reuters cho biết đồng USD mở đầu tuần gần như đi ngang nhưng vẫn vững, vì nhà đầu tư chưa sẵn sàng rời bỏ tài sản an toàn trong bối cảnh Trung Đông còn bất ổn và các ngân hàng trung ương chưa phát đi tín hiệu rõ ràng. Đây là lý do khiến thị trường hàng hóa và ngoại hối cùng lúc bước vào trạng thái “chờ thêm dữ liệu”.

Áp lực lạm phát cũng vì thế mà trở thành biến số khó bỏ qua. ECB Isabel Schnabel cảnh báo cú sốc từ chiến tranh Iran có thể lan sang giá cả rộng hơn và không thể bị “nhìn xuyên qua”, thậm chí bà còn cho rằng ECB nên nâng lãi suất trong tháng 6 ngay cả khi có một thỏa thuận hòa bình. Ở Anh, Megan Greene của BoE lại nhận định nhu cầu stablecoin có thể sớm phai nhạt và bị thay thế bởi tokenised deposits.

Hai tín hiệu này cùng nhau cho thấy các ngân hàng trung ương đang phải xử lý cùng lúc hai thứ, đó là rủi ro lạm phát từ năng lượng và sự xáo trộn từ đổi mới tài chính.

Châu Á nhận tín hiệu trái chiều, nhưng doanh nghiệp vẫn tranh thủ tích trữ

Ở châu Á, các dữ liệu mới nhất tiếp tục cho thấy một nền kinh tế khu vực đang vận động rất không đồng đều.

Reuters ghi nhận chỉ số PMI sản xuất tư nhân của Trung Quốc đạt 51,8 trong tháng 5, đánh dấu tháng mở rộng thứ sáu liên tiếp nhưng đà tăng đã chậm lại so với tháng 4. Cùng lúc đó, khảo sát chính thức của Trung Quốc lại cho thấy sản xuất chỉ vừa chạm mốc 50, nghĩa là gần như đi ngang, trong khi đơn hàng xuất khẩu giảm lần đầu sau 5 tháng do chi phí năng lượng tăng và nhu cầu toàn cầu yếu đi.

Nguồn: Bloomberg

Ở bình diện rộng hơn, PMI của nhiều nền kinh tế châu Á vẫn tăng vì doanh nghiệp đẩy mạnh tích trữ hàng tồn kho để đề phòng đứt gãy chuỗi cung ứng từ cuộc chiến Iran.

Bắc Kinh cũng đang siết chặt hơn với các luồng vốn và công nghệ xuyên biên giới. Reuters cho biết Trung Quốc đã ban hành bộ quy định mới để tăng kiểm soát đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt ở các lĩnh vực nhạy cảm như công nghệ và AI, sau tranh cãi liên quan đến thương vụ Meta và startup Manus. Quy định này mở rộng quyền của nhà chức trách trong việc yêu cầu đảo ngược giao dịch, xem xét an ninh quốc gia và xử phạt các thương vụ không phù hợp.

Cùng với đó, đồng nhân dân tệ tham chiếu ở nước ngoài cũng biến động trong bối cảnh Bắc Kinh muốn giữ ổn định hơn cho thị trường tiền tệ.

Tại Hong Kong, câu chuyện dòng vốn cũng đổi màu khá nhanh. Reuters cho biết Hong Kong đã vượt Thụy Sĩ để trở thành trung tâm lưu ký tài sản xuyên biên giới lớn nhất thế giới, nhờ dòng tiền từ Trung Quốc và làn sóng IPO hồi phục. Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa nhà đầu tư đại lục lúc nào cũng mua ròng.

Nguồn: Reuters

Trong các thông tin đi kèm, thị trường Hong Kong vẫn được nhìn nhận là nơi chịu tác động trực tiếp từ AI, từ chính sách Trung Quốc và từ tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư quốc tế.

Tháng 5 vừa qua, các nhà đầu tư Trung Quốc đã bán 3,6 tỷ đô la Hồng Kông (459 triệu đô la Mỹ) cổ phiếu thông qua các liên kết giao dịch với Hồng Kông vào tháng trước, đây là dòng vốn chảy ra hàng tháng đầu tiên kể từ tháng 6 năm 2023 - Nguồn: Bloomberg

Nhật Bản vẫn là tâm điểm của cú lệch giữa kinh tế thực và thị trường chứng khoán

Nhật Bản đang cho thấy một trong những bức tranh phức tạp nhất tuần này. Reuters cho biết chính phủ Nhật vẫn giữ quan điểm rằng nền kinh tế đang phục hồi vừa phải, nhưng đồng thời cảnh báo rõ rủi ro từ Trung Đông.

Cùng lúc đó, capex quý I gần như đi ngang, chỉ tăng 0,047% so với cùng kỳ, thấp hơn rất xa quý trước và làm dấy lên khả năng GDP sơ bộ sẽ bị điều chỉnh giảm. Khảo sát PMI sản xuất tháng 5 cũng cho thấy đà tăng của nhà máy chậm lại khi chi phí đầu vào leo lên mức cao nhất trong 32 tháng.

Nhưng trên thị trường chứng khoán, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Nikkei lần đầu vượt 67.000 điểm, còn SoftBank vượt Toyota để trở thành công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất Nhật Bản. Reuters cho biết đà tăng của SoftBank được hậu thuẫn bởi làn sóng AI và cam kết đầu tư 75 tỷ euro vào hạ tầng AI tại Pháp trong 5 năm.

Nguồn: Bloomberg

Topix thậm chí còn đi ngược xu thế khi nhóm phi công nghệ suy yếu, cho thấy thị trường Nhật lúc này đang phân hóa sâu giữa cổ phiếu AI và phần còn lại của nền kinh tế.

Hàn Quốc hưởng lợi trực tiếp từ AI, chip nhớ và nhu cầu máy chủ

Hàn Quốc lại là câu chuyện tăng trưởng rõ nhất trong toàn bộ bức tranh châu Á. Reuters cho biết xuất khẩu tháng 5 của nước này tăng 53,2% lên mức kỷ lục 87,75 tỷ USD, trong đó chip tăng 169,4% lên 37,16 tỷ USD và máy tính tăng 290,7% nhờ nhu cầu máy chủ AI.

Nguồn: Bloomberg

Đây là tháng tăng trưởng thứ 12 liên tiếp và cũng là tốc độ tăng theo năm mạnh nhất trong hơn bốn thập kỷ. Từ dữ liệu này, KOSPI leo lên mức đỉnh mới, còn Bank of Korea phải nâng dự báo tăng trưởng GDP năm nay lên 2,6%.

Nguồn: Reuters

Cổ phiếu Samsung Electronics và LG Electronics cũng bứt lên rất mạnh trước chuyến thăm của Jensen Huang, người được kỳ vọng sẽ gặp các lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc và bàn sâu hơn về AI, robotics và chuỗi cung ứng bộ nhớ HBM. Reuters ghi nhận Samsung tăng 9,5%, LG Electronics tăng 28%, còn mức vốn hóa của Samsung vượt 2.000 nghìn tỷ won.

Điều đáng chú ý là AI ở Hàn Quốc không còn chỉ là câu chuyện đầu cơ, mà đã trở thành đầu ra thật của xuất khẩu, thị phần và lợi nhuận doanh nghiệp.

Nvidia tiếp tục dẫn sóng, từ data center sang PC và AI tác nhân

Theo thông báo chính thức của NVIDIA, Vera CPU sẽ được thiết kế riêng cho AI tác nhân, còn BlueField-4 STX mở rộng tham vọng của Nvidia từ xử lý tính toán sang hạ tầng lưu trữ và tối ưu token throughput. Nvidia cũng công bố các khối xây dựng cho AI factory, bao gồm Vera Rubin DSX, Omniverse DSX Blueprint và bộ công cụ agentic AI, qua đó cho thấy hãng đang bán không chỉ chip, mà là cả mô hình hạ tầng trọn gói cho kỷ nguyên AI công nghiệp.

Reuters cũng ghi nhận Nvidia và Microsoft đang chuẩn bị ra mắt những chiếc Windows PC đầu tiên dùng chip Nvidia làm bộ xử lý chính. Đây là một bước đi rất đáng chú ý vì nó đẩy Nvidia từ trung tâm dữ liệu ra thẳng thị trường máy tính cá nhân, nơi Intel và AMD vốn thống trị từ lâu. Cùng lúc đó, Nvidia còn đẩy sâu hơn vào hệ sinh thái mô hình mở, trong đó Nemotron 3 Ultra, Omni và VoiceChat đều được nhắm cho các tác vụ lý luận, đa phương thức và tự động hóa quy trình phức tạp.

Việc Anthropic được định giá 965 tỷ USD sau vòng gọi vốn mới nhất càng củng cố ý tưởng rằng thị trường AI đang chuyển từ “kỳ vọng” sang “cuộc chạy đua vốn hóa” đúng nghĩa.

Không dừng ở đó, Washington cũng đang siết lại các lỗ hổng trong dòng chảy chip AI. Reuters cho biết Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành hướng dẫn mới nhằm chặn việc các công ty Trung Quốc hoạt động ngoài lãnh thổ Trung Quốc tiếp cận chip AI tiên tiến như Blackwell của Nvidia.

Động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ Trung đang bước sang giai đoạn chặt hơn, trong đó kiểm soát không chỉ dừng ở biên giới địa lý mà còn mở rộng sang các pháp nhân, công ty con và các điểm trung chuyển ở nước thứ ba.

Những diễn biến còn lại của thị trường toàn cầu cũng không hề yên ả

Bên ngoài Trung Đông và AI, dòng tin doanh nghiệp vẫn khá dày.

Berkshire Hathaway được cho là đang mua Taylor Morrison trong thương vụ 8,5 tỷ USD bằng tiền mặt, Ryan hoàn tất một thỏa thuận 400 triệu USD để mở rộng sang châu Âu, còn DBS công bố kế hoạch mở thêm 18 trung tâm quản lý tài sản mới trên khắp châu Á.

Ở Anh, tâm lý doanh nghiệp vẫn khá u ám dù một vài khảo sát tháng 5 cho thấy mức bi quan đã bớt xấu hơn đôi chút. Ở Ấn Độ, tuần họp chính sách của RBI và các số liệu tăng trưởng mới tiếp tục là tâm điểm theo dõi của giới đầu tư trái phiếu.

Về mặt hàng hóa, đồng tiếp tục được hỗ trợ bởi lo ngại nguồn cung, trong khi AUD và NZD vẫn chịu áp lực vì tăng trưởng khu vực không đủ mạnh để bù cho rủi ro Trung Đông.

Ở thị trường trái phiếu, lợi suất Mỹ nhích lên vì nhà đầu tư vẫn theo dõi sát diễn biến Iran, còn lợi suất JGB của Nhật chịu sức ép từ khả năng BOJ phải nói điều gì đó cứng rắn hơn về đồng yên.

Những chuyển động này cho thấy tài sản trú ẩn, tài sản rủi ro và hàng hóa đang cùng lúc bị định giá lại trong một môi trường chính sách đầy nhiễu.

Kết luận

Tổng hợp lại, phiên đầu tháng Sáu không đơn thuần là một ngày thị trường biến động. Đây là giai đoạn mà chiến sự Trung Đông, chính sách tiền tệ, dữ liệu kinh tế châu Á và cơn sốt AI cùng lúc kéo tài sản toàn cầu theo những hướng rất khác nhau.

Nếu căng thẳng Iran, Israel, Lebanon và Hormuz tiếp tục leo thang, giá dầu và kỳ vọng lạm phát sẽ còn bị giữ ở trạng thái cao. Còn nếu làn sóng AI tiếp tục mở rộng sang PC, chip nhớ và hạ tầng tính toán, chứng khoán châu Á vẫn còn dư địa để phân hóa mạnh, với nhóm công nghệ và bán dẫn giữ vai trò dẫn dắt rõ rệt nhất.