Fed Waller: Báo cáo việc làm tháng 2 sẽ quyết định lá phiếu lãi suất tháng 3

Trong bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị Kinh tế Chính sách NABE ngày 23/02/2026, Thống đốc Fed Christopher J. Waller khẳng định báo cáo việc làm tháng 2 công bố ngày 6/3 sẽ quyết định Fed có giữ nguyên hay cắt giảm lãi suất tại cuộc họp FOMC 17-18/3. Dữ liệu tháng 1 bất ngờ mạnh nhưng vẫn đầy nhiễu, trong khi lạm phát cơ bản đang tiến gần mục tiêu 2%.

Phát biểu của Thống đốc Christopher J. Waller hôm 23/02/2026 đã mang đến cái nhìn rõ nét nhất về tình hình kinh tế Mỹ ngay lúc này. Ông không né tránh bất kỳ con số khó khăn nào của năm 2025, đồng thời thẳng thắn đánh giá dữ liệu tháng 1 năm 2026 là bất ngờ tích cực nhưng chưa đủ để kết luận xu hướng. Toàn bộ nội dung đều xoay quanh hai mục tiêu cốt lõi của Fed: việc làm tối đa và giá cả ổn định.

Tại cuộc họp FOMC tháng 1 năm 2026, Fed quyết định giữ nguyên lãi suất sau ba lần hạ 25 điểm cơ bản liên tiếp từ tháng 9 năm 2025. Ông Waller là một trong số ít thành viên bỏ phiếu phản đối quyết định dừng cắt giảm, và lý do của ông rất rõ ràng: tăng trưởng việc làm chậm lại, rủi ro suy giảm việc làm gia tăng, trong khi lạm phát cơ bản đã tiến rất gần mức 2%. Ông cho rằng chính sách nên nhìn xuyên qua tác động tạm thời của thuế quan và tiếp tục nới lỏng để hỗ trợ thị trường lao động. Quan điểm này khiến ông trở thành một trong những tiếng nói ủng hộ việc tiếp tục hạ lãi suất mạnh mẽ nhất tại thời điểm đó.

Tuy nhiên, chỉ hai tuần sau cuộc họp, báo cáo việc làm tháng 1 năm 2026 đã đảo chiều kỳ vọng của toàn bộ giới phân tích. Số việc làm phi nông nghiệp tăng 130.000, khu vực tư nhân tăng mạnh 172.000, cao hơn hẳn mức trung bình của chín tháng trước đó cộng lại. Ông Waller gọi đây là bất ngờ tích cực và tin tốt lành cho người lao động, nhưng ngay lập tức đặt dấu hỏi lớn: đây là tín hiệu thực sự của một sự phục hồi bền vững hay chỉ là nhiễu thống kê nhất thời?

Để trả lời câu hỏi đó, ông Waller đã đưa người nghe trở lại với bức tranh toàn cảnh của năm 2025. Sau khi điều chỉnh số liệu hàng năm, tổng việc làm mới của cả năm 2025 chỉ đạt 181.000, trung bình 15.000 việc làm mỗi tháng, đây là mức yếu nhất ngoài giai đoạn suy thoái kể từ năm 2002.

Thậm chí sau khi tính thêm độ lệch điều chỉnh sẽ được thực hiện vào năm 2027, nhiều khả năng việc làm toàn năm 2025 đã thực sự giảm, một hiện tượng chỉ xảy ra lần thứ ba kể từ năm 1945 mà không rơi vào suy thoái. Ông nhấn mạnh không thể bỏ qua việc tạo việc làm gần như bằng không suốt cả năm, đó không phải môi trường việc làm ổn định.

Dữ liệu từ nhiều nguồn khác cũng vẽ nên bức tranh lao động 2025 cực kỳ mong manh. Khảo sát JOLTS cho thấy số vị trí tuyển dụng giảm mạnh, ADP chỉ ghi nhận 22.000 việc làm mới trong tháng 1, Revelio Labs thậm chí chỉ ước tính 3.000 việc làm khu vực tư nhân. Số thông báo sa thải của Challenger Gray and Christmas đạt 108.000, mức cao nhất trong tháng 1 kể từ năm 2009. Tất cả những con số này tạo nên bối cảnh để ông Waller thận trọng trước cú bật tích cực của tháng 1.

Phân tích kỹ hơn về báo cáo việc làm tháng 1, ông Waller chỉ ra rằng tăng trưởng tập trung quá mức vào hai lĩnh vực, đó là ngành y tế và hỗ trợ xã hội, khi chiếm gần 125.000 trong tổng số 130.000 việc làm, cùng với sự tăng đột biến trong lĩnh vực xây dựng có thể do ảnh hưởng của thời tiết ấm bất thường trong tuần khảo sát. Hầu hết các ngành khác vẫn tiếp tục mất việc làm, đúng với xu hướng yếu kém của năm 2025. Ông cảnh báo một tháng tốt không tạo thành xu hướng, đặc biệt sau một năm 2025 yếu như vậy, và dữ liệu tháng 1 thường bị điều chỉnh giảm mạnh trong các báo cáo sau.

Chính vì những bất định đó, ông Waller đã đưa ra tuyên bố mạnh mẽ rằng quyết định tại cuộc họp tháng 3 sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo việc làm tháng 2 dự kiến công bố ngày 6/3. Ông mô tả hai kịch bản có khả năng xảy ra với tỷ lệ ngang bằng nhau như tung đồng xu.

Nếu dữ liệu tháng 2 xác nhận đà cải thiện của tháng 1 và lạm phát tiếp tục tiến bộ, quan điểm chính sách của ông có thể nghiêng về việc giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 3. Ngược lại, nếu số liệu tháng 1 bị điều chỉnh giảm hoặc dữ liệu tháng 2 yếu trở lại giống năm 2025, ông sẽ ủng hộ cắt giảm thêm 25 điểm cơ bản ngay trong tháng 3.

Về lạm phát, chỉ số CPI lõi tháng 1 tăng 0,3% so với tháng trước, nâng mức tăng 12 tháng lên 2,5%. Chỉ số PCE ưa thích của Fed được ước tính headline khoảng 2,8% và lõi khoảng 3% trong cùng kỳ. Tuy nhiên, ông Waller nhấn mạnh yếu tố then chốt mà ông gọi là lạm phát cơ bản, tức là lạm phát sau khi loại bỏ tác động của thuế quan, đã rất gần mức mục tiêu 2% của Fed. Ông kiên định lập trường nhìn xuyên qua tác động của thuế quan vì chúng chỉ gây tăng giá tạm thời, không làm thay đổi kỳ vọng lạm phát dài hạn.

Phán quyết của Tòa án Tối cao hôm 21/02/2026 hủy bỏ một phần lớn thuế quan nhập khẩu do chính quyền Trump áp dụng năm ngoái cũng không làm ông Waller thay đổi quan điểm. Ông nói rõ rằng ông đã nhìn xuyên qua khi thuế quan tăng và sẽ tiếp tục làm vậy nếu chúng giảm. Doanh nghiệp có thể giảm giá khi chi phí đầu vào hạ, nhưng cũng có thể giữ nguyên nếu chính quyền nhanh chóng áp dụng luật khác để tái áp thuế. Dù thế nào đi nữa, đây chỉ là yếu tố tạm thời và không ảnh hưởng lớn đến quyết định lãi suất.

Về bức tranh tăng trưởng kinh tế tổng thể, GDP quý 4 năm 2025 đạt 1,4% theo tốc độ hàng năm, chịu ảnh hưởng giảm một điểm phần trăm từ đợt đóng cửa chính phủ. Chi tiêu tư nhân cuối cùng tăng 2,4% trong quý 4, tiêu dùng cá nhân vẫn vững ở mức 2,4% dù có dấu hiệu phân hóa rõ rệt.

Ông Waller chỉ ra rằng 20% hộ gia đình có thu nhập cao nhất chiếm 35% tổng chi tiêu và vẫn duy trì sức mua mạnh mẽ nhờ thị trường chứng khoán tăng điểm năm 2025. Trong khi đó, 60% hộ gia đình có thu nhập trung bình và thấp hơn, mặc dù chiếm tới 45% tổng chi tiêu nhưng chỉ sở hữu 15% cổ phiếu, đang bắt đầu thắt chặt chi tiêu và chuyển sang hàng hóa dịch vụ giá rẻ.

Trong phần hỏi đáp sau bài phát biểu, ông Waller bổ sung thêm những góc nhìn dài hạn về cấu trúc kinh tế. Ông lưu ý rằng nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng mà gần như không tạo thêm việc làm mới, một hiện tượng hiếm thấy trong lịch sử.

Một phần lớn vốn đầu tư đang đổ vào xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo, khiến đầu tư ngoài lĩnh vực này thực tế đang giảm. Nhiều doanh nghiệp đang đánh giá liệu AI sẽ làm giảm nhu cầu lao động hay giúp tái phân bổ nhân sự hiệu quả hơn. Ông cũng đề cập đến khả năng năng suất tăng có thể đẩy mức lãi suất trung lập lên cao hơn.

Đối với bảng cân đối tài sản trị giá 6.600 tỷ USD của Fed, ông Waller bày tỏ quan điểm phản đối việc quay trở lại chế độ dự trữ khan hiếm. Ông cho rằng nếu các ngân hàng phải chạy đôn chạy đáo tìm kiếm thanh khoản mỗi ngày thì đó sẽ là một hệ thống kém hiệu quả và ngớ ngẩn.

Tác động thực tế đến thị trường tài chính sau bài phát biểu khá nhẹ nhàng, bởi nhà đầu tư đang chờ đợi dữ liệu thực tế. Công cụ FedWatch của CME cho thấy xác suất giữ nguyên lãi suất tháng 3 lên đến 96%. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm ít biến động quanh mức 3,48%, còn thị trường chứng khoán và đồng USD phản ứng không đáng kể, phản ánh tâm lý chờ đợi của giới đầu tư.

Đối với nhà đầu tư forex, hai kịch bản rõ ràng đang được xác lập, nếu báo cáo việc làm tháng 2 mạnh mẽ, Fed có thể tạm dừng cắt giảm lãi suất, đồng USD sẽ mạnh lên, gây áp lực giảm lên các cặp EUR/USD và GBP/USD, trong khi USD/JPY và USD/VND có thể tăng. Ngược lại, nếu báo cáo yếu hoặc số liệu tháng 1 bị điều chỉnh giảm mạnh, Fed sẽ tiến hành cắt giảm lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đồng USD yếu đi sẽ hỗ trợ giá vàng, cổ phiếu công nghệ và các đồng tiền có tính rủi ro cao.

Reuters nhận định ông Waller đang mở cửa cho việc tạm dừng cắt giảm nếu dữ liệu tháng 2 mạnh, và Bloomberg nhấn mạnh quyết định tháng 3 hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường lao động, giả sử lạm phát cơ bản tiếp tục ổn định. Christopher Rugaber của AP Economicst thì gọi đây là tình huống tung đồng xu và dự báo bất kỳ quyết định giữ nguyên lãi suất nào cũng sẽ nhận thêm chỉ trích từ Tổng thống Trump. MarketWatch và MorningStar đồng loạt xác nhận rằng không phải phán quyết của Tòa án Tối cao, mà chính báo cáo việc làm mới là yếu tố quyết định cho cuộc họp tháng 3.

Trong bối cảnh chính trị nhạy cảm hiện tại, chỉ vài ngày trước bài phát biểu của ông Waller, Tổng thống Donald Trump đã tiếp tục công kích Chủ tịch Fed Jerome Powell trên mạng xã hội, đòi hỏi lãi suất thấp hơn và gọi ông Powell là người tồi tệ nhất. Trong khi đó, ông Trump đã đề cử Kevin Warsh thay thế ông Powell khi nhiệm kỳ của vị Chủ tịch này kết thúc vào tháng 5 tới, áp lực chính trị lên Fed vì vậy cũng là một yếu tố đáng lưu tâm, dù ông Waller không đề cập trực tiếp trong bài phát biểu.

Như vậy, phát biểu của Thống đốc Waller đã vẽ nên bức tranh kinh tế Mỹ rõ ràng nhưng vẫn đầy ẩn số. Thị trường lao động năm 2025 yếu kỷ lục, tháng 1 năm 2026 bất ngờ sáng nhưng chưa chắc chắn, lạm phát cơ bản đang tốt hơn kỳ vọng, và chính sách tiền tệ giờ đây phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu sắp tới. Ông Waller không thay đổi lập trường nhìn xuyên qua tác động của thuế quan và vẫn ưu tiên hỗ trợ thị trường lao động khi cần thiết.

WikiFX lưu ý rằng biến động thị trường sẽ tập trung vào hai ngày quan trọng nhất trước cuộc họp FOMC 17-18/3: ngày 6/3 với báo cáo việc làm tháng 2 và ngày 11/3 với chỉ số CPI tháng 2. Các nhà đầu tư forex cần theo dõi sát sao những mốc thời gian này để có điều chỉnh chiến lược giao dịch phù hợp, bởi bất kỳ bất ngờ nào từ dữ liệu cũng có thể tạo ra những biến động mạnh trên thị trường tiền tệ toàn cầu.