Thị trường lao động Mỹ yếu ớt: Thất nghiệp vọt tăng, việc làm lao xuống mức thấp nhất hậu đại dịch

Một loạt dữ liệu kinh tế quan trọng trong hai ngày 4-5/2/2026 đã phác họa bức tranh ảm đạm về thị trường lao động Mỹ: việc làm tư nhân tăng yếu ớt, đơn xin trợ cấp thất nghiệp tăng vọt và số lượng công việc đang tuyển chạm đáy kể từ sau đại dịch.

Trong những ngày đầu tháng 2 năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu dồn sự chú ý vào một loạt tín hiệu then chốt từ nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ba báo cáo quan trọng liên tiếp về thị trường lao động Mỹ, được công bố vào tối ngày 4 và 5/2 theo giờ Việt Nam, đã không mang đến sự lạc quan mà thay vào đó là những con số phản ánh sự suy yếu rõ nét và đáng suy ngẫm.

Từ tốc độ tạo việc làm èo uột, sự gia tăng đột biến của các đơn xin trợ cấp thất nghiệp cho đến sự thu hẹp mạnh mẽ trong nhu cầu tuyển dụng, tất cả đều hướng đến một kết luận: động lực của thị trường lao động Mỹ đang hạ nhiệt một cách đáng kể, đặt ra những câu hỏi mới về sức bền của đà tăng trưởng kinh tế và lộ trình chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Mở màn cho chuỗi dữ liệu này là Báo cáo Việc làm Quốc gia ADP, thường được xem như bản xem trước của số liệu việc làm phi nông nghiệp chính thức. Công bố vào tối 4/2, báo cáo cho thấy khu vực tư nhân Mỹ chỉ bổ sung 22.000 việc làm trong tháng 1/2026.

Con số này không chỉ thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng của giới phân tích, vốn dao động quanh mức 45.000-48.000, mà còn cho thấy đà tăng trưởng đã chậm lại đáng kể so với mức 37.000 việc làm (đã được điều chỉnh giảm) của tháng 12/2025. Đây là mức tăng thấp nhất trong nhiều tháng trở lại đây, củng cố nhận định về một thị trường đang mất đà.

Nhìn sâu vào cơ cấu ngành nghề, bức tranh trở nên phức tạp và không đồng đều. Một điểm sáng hiếm hoi đến từ lĩnh vực Giáo dục và Y tế, vốn có nhu cầu ổn định, với mức tăng ấn tượng 74.000 việc làm. Các ngành Tài chính và Xây dựng cũng đóng góp tích cực với lần lượt 14.000 và 9.000 việc làm mới.

Tuy nhiên, những con số này bị che khuất bởi sự sụt giảm mạnh ở các lĩnh vực then chốt khác. Đáng chú ý nhất, ngành Dịch vụ Chuyên môn và Kinh doanh, từng là động lực tăng trưởng chủ lực, đã chứng kiến mức giảm tới 57.000 việc làm. Các ngành Sản xuất, Thông tin và Các dịch vụ khác cũng lần lượt ghi nhận mức giảm.

Phân tích theo quy mô doanh nghiệp cho thấy các công ty vừa (từ 50-499 nhân viên) gần như là nguồn tăng trưởng duy nhất, tạo ra 41.000 việc làm, trong đó nhóm 50-249 nhân viên đóng góp 37.000. Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn (trên 500 nhân viên) lại cắt giảm 18.000 vị trí.

Về mặt tiền lương, dù việc làm tăng chậm, áp lực lương vẫn tồn tại. Tốc độ tăng lương trung bình hàng năm cho người giữ nguyên công việc duy trì ở mức 4.5%, trong khi với người chuyển việc là 6.4%. Bà Nela Richardson, kinh tế gia trưởng của ADP, nhận định xu hướng này phản ánh một thị trường lao động “thấp tuyển - thấp sa thải”, nơi các doanh nghiệp tỏ ra thận trọng nhưng chưa đến mức cắt giảm nhân sự ồ ạt.

Chỉ một ngày sau, vào tối 5/2, một tín hiệu đáng lo ngại khác xuất hiện từ dữ liệu về các đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu (Initial Jobless Claims). Trong tuần kết thúc ngày 31/1/2026, số đơn mới đã tăng vọt 22.000 lên 231.000, vượt xa dự báo khoảng 211.000 và đạt mức cao nhất trong vòng hai tháng. Số người tiếp tục nhận trợ cấp (Continuing Claims) cũng tăng lên khoảng 1,84 triệu.

Một số phân tích từ các hãng tin như Reuters và Bloomberg cho rằng đợt tăng đột biến này một phần có thể do ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt, gây ra tình trạng tạm ngừng hoạt động trong các ngành như xây dựng và vận tải. Tuy nhiên, ngay cả khi tính đến yếu tố thời vụ, xu hướng chung vẫn cho thấy sự lỏng lẻo đang gia tăng trên thị trường lao động, báo hiệu người lao động mất việc có thể gặp khó khăn hơn trong việc tìm kiếm công việc mới.

Cùng trong ngày 5/2, báo cáo JOLTS (Thống kê Cơ hội Việc làm và Luân chuyển Lao động) cho tháng 12/2025 đã công bố con số gây sốc, hoàn thiện bức tranh ảm đạm. Số lượng vị trí tuyển dụng (Job Openings) đã giảm mạnh 386.000 xuống còn 6,542 triệu, thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng 7,2 triệu của giới phân tích. Quan trọng hơn, đây là mức thấp nhất kể từ tháng 9/2020, chính thức chạm đáy trong thời kỳ hậu đại dịch. Sự sụt giảm này tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực then chốt như Dịch vụ chuyên môn kinh doanh, Bán lẻ và Tài chính-Bảo hiểm.

Các chỉ số phụ trong báo cáo JOLTS cũng phản ánh sự trì trệ. Số lượng tuyển dụng mới (Hires) và số người nghỉ việc tự nguyện (Quits) hầu như không đổi, lần lượt ở mức 5,3 triệu và 3,2 triệu. Tỷ lệ nghỉ việc tự nguyện là 2.0%, cho thấy sự tự tin của người lao động vào cơ hội tìm việc tốt hơn đã giảm sút. Trong khi đó, tỷ lệ sa thải (Layoffs and Discharges) vẫn duy trì ở mức thấp là 1.1%.

Điều này củng cố nhận định rằng các doanh nghiệp hiện đang trong trạng thái phòng thủ: họ ngừng mở rộng tuyển dụng mạnh tay như trước nhưng cũng chưa vội vàng cắt giảm quy mô nhân sự hiện có.

Kết nối toàn bộ thông tin từ ba báo cáo này, các chuyên gia kinh tế đưa ra những đánh giá sâu sắc. Nhóm phân tích của Wells Fargo nhấn mạnh rằng sự sụt giảm mạnh mẽ trong số việc làm mở phản ánh nhu cầu lao động đang suy yếu rõ rệt. Họ cảnh báo rằng tỷ lệ tuyển dụng và nghỉ việc tự nguyện đang ở mức thấp nhất trong gần một thập kỷ, và nếu tình trạng này kéo dài, có thể dẫn đến nguy cơ tỷ lệ sa thải gia tăng.

Các hãng tin như Morningstar và Advisor Perspectives cũng đồng tình với quan điểm rằng nền kinh tế Mỹ hiện “hầu như không tạo thêm việc làm mới ròng”, với số lượng tuyển dụng mới chỉ vừa đủ để bù đắp cho số lượng người lao động rời đi.

Tác động của loạt dữ liệu này đến chính sách tiền tệ là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Các tổ chức lớn như CNBC, Reuters và Bloomberg đều có chung nhận định: sự suy yếu rõ rệt của thị trường lao động, khi kết hợp với lạm phát đã hạ nhiệt đáng kể từ đỉnh điểm, sẽ cung cấp thêm lý do để Cục Dự trữ Liên bang (Fed) duy trì lập trường thận trọng và sẵn sàng cho các động thái nới lỏng chính sách sớm hơn nếu cần thiết.

Mục tiêu là để hỗ trợ nền kinh tế, tránh một đợt suy thoái không mong muốn. Tuy nhiên, với tỷ lệ thất nghiệp tổng thể vẫn ở mức thấp lịch sử và tốc độ tăng lương còn tương đối vững, Fed vẫn có không gian để quan sát thêm trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Tóm lại, ba chỉ số lao động trọng yếu vừa được công bố đã khẳng định một xu hướng khó có thể phủ nhận: thị trường lao động Mỹ đang bước vào năm 2026 trong trạng thái yếu ớt rõ rệt. Từ mức tăng việc làm tư nhân èo uột 22.000 của ADP, sự gia tăng đột biến lên 231.000 đơn xin trợ cấp thất nghiệp cho đến việc số lượng công việc đang tuyển trên toàn quốc sụt giảm về mức thấp kỷ lục hậu đại dịch 6,5 triệu, tất cả đều là những tín hiệu cảnh báo về sự chậm lại trong động lực tăng trưởng việc làm.

Dù chưa phải là hồi chuông báo động về một cuộc suy thoái, những dữ liệu này đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và toàn bộ thị trường tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, báo cáo việc làm phi nông nghiệp chính thức sắp tới sẽ càng có ý nghĩa then chốt, giúp xác nhận liệu đây có phải là sự điều chỉnh tạm thời hay điểm khởi đầu cho một giai đoạn “hạ cánh mềm” đầy thách thức của nền kinh tế lớn nhất thế giới.