Beige Book tháng 1/2026: Phân hóa giàu-nghèo và áp lực thuế quan

Báo cáo Beige Book tháng 1/2026 của Fed phác họa một nền kinh tế Mỹ bước vào giai đoạn chuyển mình đầy mâu thuẫn: tăng trưởng nhẹ trở lại nhưng dựa trên nền tảng mong manh, nơi sức mạnh của người giàu và áp lực từ thuế quan đang tạo ra những vết rạn sâu trong cấu trúc kinh tế.

Ngày 14 tháng 1 năm 2026, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chính thức công bố báo cáo Beige Book, một tài liệu định tính quan trọng tổng hợp thông tin từ 12 quận dự trữ liên bang đến hết ngày 5 tháng 1. Báo cáo này, thường được ví như “tai và mắt” của Fed trên khắp nước Mỹ, đã đưa ra những đánh giá then chốt về nền kinh tế lớn nhất thế giới trước thềm cuộc họp chính sách của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC).

Sau ba kỳ báo cáo liên tiếp ghi nhận tình trạng trì trệ phổ biến với phần lớn các quận báo cáo ít thay đổi, phiên bản tháng 1 này đánh dấu một bước ngoặt dè dặt nhưng rõ rệt: hoạt động kinh tế tăng với tốc độ nhẹ đến khiêm tốn tại 8 trên 12 quận. Chỉ có 3 quận báo cáo không thay đổi, và duy nhất Quận New York tiếp tục ghi nhận mức suy giảm khiêm tốn. Tuy nhiên, ẩn sau con số tổng thể lạc quan này là một câu chuyện phức tạp về sự phân hóa sâu sắc trong tiêu dùng, những điểm nghẽn dai dẳng từ thị trường lao động và sức ép giá cả đang được chuyển giao một cách đầy thách thức.

Sự thống trị của người tiêu dùng thu nhập cao

Động lực chính cho sự cải thiện nhẹ toàn cục đến từ chi tiêu tiêu dùng trong mùa mua sắm cuối năm. Tuy vậy, bức tranh tiêu dùng không hề đồng nhất. Báo cáo Beige Book và các phân tích độc lập từ Bloomberg và Seeking Alpha đều nhất quán chỉ ra hiện tượng “K-shaped recovery” – một sự phục hồi hình chữ K, nơi hai nhóm đối tượng đi theo hai hướng trái ngược.

Một bên, người tiêu dùng thu nhập cao đang thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động kinh tế thông qua chi tiêu cho hàng xa xỉ, du lịch cao cấp, trải nghiệm và dịch vụ đắt đỏ. Mặt khác, người tiêu dùng thu nhập thấp và trung lưu ngày càng trở nên nhạy cảm với giá cả, thắt chặt chi tiêu cho các mặt hàng không thiết yếu. Sự phân cực này không chỉ là một ghi chú xã hội học, mà đã trở thành nhân tố chính định hình tốc độ và tính bền vững của đợt phục hồi hiện tại.

Sự phân hóa này cũng thể hiện rõ qua các số liệu ngành. Trong khi doanh số ô tô hầu như không đổi hoặc giảm nhẹ ở hầu hết quận, phản ánh sự thận trọng của đại chúng, thì lĩnh vực dịch vụ phi tài chính lại duy trì ổn định đến tăng nhẹ, được hỗ trợ bởi nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao.

Tương tự, điều kiện ngân hàng nhìn chung ổn định hoặc được cải thiện, chủ yếu nhờ nhu cầu vay thẻ tín dụng, vay vốn chủ sở hữu nhà và cho vay thương mại tăng, những sản phẩm thường gắn với các doanh nghiệp và cá nhân có tài chính vững vàng.

Lao động đóng băng, giá cả dai dẳng và phân mảnh ngành

Dù có dấu hiệu tăng trưởng, nền kinh tế vẫn đối mặt với ba trụ cột thách thức lớn, được mô tả chi tiết trong Beige Book và được các chuyên gia như TD Economics cảnh báo là những rủi ro tiềm ẩn.

Thứ nhất, thị trường lao động thể hiện sự trì trệ đáng kể.

Có tới 8/12 quận báo cáo không có thay đổi về mức việc làm. Các doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào tuyển dụng thay thế vị trí trống thay vì mở rộng quy mô. Một xu hướng nổi bật là việc gia tăng sử dụng lao động tạm thời, cho phép doanh nghiệp duy trì sự linh hoạt trong bối cảnh bất định. Mặc dù các đợt sa thải lớn chưa phổ biến, vẫn có những báo cáo về cắt giảm nhân sự có chọn lọc, đặc biệt tại Quận New York. Thị trường cũng ghi nhận tỷ lệ nhảy việc giảm, một dấu hiệu cho thấy người lao động trở nên thận trọng hơn khi cơ hội mới không còn dồi dào. Về tiền lương, mức tăng được mô tả là “vừa phải” và nhiều liên hệ kinh doanh cho biết áp lực tăng lương đã trở về mức “bình thường”, một tín hiệu được Barrons đánh giá là phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát của Fed.

Thứ hai, áp lực giá cả vẫn là mối quan ngại hàng đầu.

Đa số các quận báo cáo mức tăng giá ở tốc độ vừa phải. Nguyên nhân xuyên suốt, được đề cập ở mọi quận, là các mức thuế quan. Ban đầu, nhiều doanh nghiệp cố gắng hấp thụ chi phí gia tăng này, nhưng giờ đây, khi hàng tồn kho từ thời trước thuế quan đã cạn kiệt, họ buộc phải chuyển một phần chi phí sang người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc này gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp bán lẻ và nhà hàng tỏ ra rất miễn cưỡng tăng giá trực tiếp trước những khách hàng đã quá nhạy cảm. Các giải pháp thay thế sáng tạo được áp dụng, như một nhà hàng ở New Hampshire đã áp phí xử lý thẻ tín dụng lên đến 4%. Morningstar nhấn mạnh rằng quá trình chuyển giá này có thể tiếp tục đẩy lạm phát lên trong quý tới. Bên cạnh thuế quan, chi phí năng lượng và bảo hiểm y tế tiếp tục là gánh nặng lớn đè lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Thứ ba, sự phân mảnh mạnh mẽ giữa các ngành và khu vực.

Hoạt động sản xuất dao động mạnh, với 5 quận báo tăng trưởng nhưng 6 quận khác lại báo cáo thu hẹp. Bất động sản dân cư tiếp tục chùng xuống ở đa số các quận do tồn kho hạn chế và chi phí cao. Trong khi đó, ngành nông nghiệp hầu như không thay đổi, ngoại trừ Quận Atlanta ghi nhận suy giảm khiêm tốn vì nhu cầu xuất khẩu hàng hóa yếu, và ngành năng lượng ổn định đến giảm nhẹ. Sự khác biệt giữa các quận cũng rất rõ: trong khi Quận Richmond và San Francisco ghi nhận tăng trưởng khiêm tốn, và Quận Philadelphia phục hồi lên mức tăng trưởng nhẹ, thì Quận New York vẫn là điểm tối duy nhất với suy giảm khiêm tốn, và Quận Chicago gần như không thay đổi.

Góc nhìn từ các trung tâm kinh tế trọng yếu và dự báo chính sách

Việc phân tích sâu từng quận cho thấy những câu chuyện thú vị và phức tạp, củng cố cho bức tranh tổng thể đầy mâu thuẫn. Tại Quận Boston, hoạt động kinh tế tăng nhẹ dù bất động sản dân cư giảm, chủ yếu nhờ chi tiêu cho trải nghiệm cao cấp và du lịch. Các nhà sản xuất ở đây thậm chí báo cáo sự giảm bớt bất ổn do thuế quan, nhờ chính sách ổn định hơn.

Ngược lại, Quận New York tiếp tục suy giảm với sản xuất và dịch vụ đều đi xuống, bất chấp chi tiêu mạnh tay của giới nhà giàu. Quận Kansas City chịu ảnh hưởng nặng nề từ ngành nông nghiệp yếu, trong khi Quận Dallas lại có điểm sáng từ lĩnh vực ngân hàng.

Triển vọng được các doanh nghiệp đưa ra là lạc quan nhẹ, với kỳ vọng tăng trưởng nhỏ đến khiêm tốn trong những tháng tới. Tuy nhiên, sự lạc quan này bị phủ bóng bởi nhiều bất ổn, từ chính sách thuế quan chưa thể lường hết, chi phí đầu vào cao, đến nguy cơ tiềm ẩn của một đợt đóng cửa chính phủ mới.

Về mặt chính sách, báo cáo Beige Book này đặt Fed trước một bài toán cân bằng tinh tế. Một mặt, tăng trưởng nhẹ và thị trường lao động đang nguội lạnh có thể ủng hộ lập trường của những thành viên FOMC muốn duy trì hoặc thậm chí nới lỏng hơn nữa chính sách tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế. Mặt khác, áp lực giá cả dai dẳng, đặc biệt từ việc chuyển giá thuế quan mà Reuters cũng lưu ý, là lý do vững chắc để những người ưu tiên chống lạm phát thận trọng trước bất kỳ động thái nới lỏng nào. Các nhà phân tích từ Bloomberg đánh giá đây là tín hiệu hỗ trợ Fed duy trì một lộ trình hạ lãi suất dần dần và thận trọng, trong khi vẫn phải cảnh giác cao độ với nguy cơ lạm phát tái bùng phát.

Kết luận

Báo cáo Beige Book tháng 1/2026 không đơn thuần là một bản tin về sự phục hồi nhẹ. Nó là một bản phân tích sâu sắc về giai đoạn chuyển tiếp đầy phức tạp của nền kinh tế Mỹ. Nền kinh tế này đang được dẫn dắt bởi một bộ phận thiểu số có thu nhập cao, trong khi đa số người tiêu dùng đang thắt lưng buộc bụng. Nó đang vật lộn với một thị trường lao động mất đà và những áp lực chi phí mang tính cấu trúc từ thuế quan.

Thông điệp tổng thể mà báo cáo gửi đi là tích cực nhưng cực kỳ thận trọng. Nó củng cố hình ảnh một nền kinh tế Mỹ có khả năng phục hồi (resilient), nhưng sự phục hồi đó không đồng đều và chứa đựng nhiều mầm mống bất ổn. Đối với các nhà đầu tư và những người quan tâm đến thị trường tài chính, việc thấu hiểu sự phân hóa và mâu thuẫn này là chìa khóa then chốt để đánh giá đúng triển vọng kinh tế cũng như dự đoán các quyết định chính sách quan trọng sắp tới của Fed trong năm 2026.