Google đảo ngược thế cờ: Gemini và Nano Banana giúp Alphabet vượt qua OpenAI trong cuộc đua AI

Google đã hoàn thành màn lội ngược dòng ngoạn mục trong cuộc đua AI, từ vị thế bị áp đảo bởi ChatGPT năm 2022 trở thành công ty dẫn đầu thị trường vào cuối năm 2025. Bí quyết thành công nằm ở sự kết hợp chiến lược giữa đột phá sản phẩm như Nano Banana, mô hình Gemini 3 vượt trội và lợi thế phần cứng độc quyền từ chip TPU Ironwood.

Bước ngoặt tháng 8

Hành trình phản công của Google bắt đầu từ một đêm muộn tháng 8 năm 2025, khi quản lý dự án Naina Raisinghani tải lên nền tảng đánh giá AI một công cụ tạo hình ảnh tốc độ từ phòng thí nghiệm DeepMind. Trong không khí tĩnh lặng lúc 2:30 sáng, cô đặt tên cho nó là “Nano Banana”, một sự kết hợp ngẫu hứng từ hai biệt danh cá nhân.

Chỉ vài ngày sau, Nano Banana không chỉ chiếm vị trí số một trên bảng xếp hạng LM Arena mà còn trở thành chủ đề xu hướng trên mạng X (trước đây là Twitter) và vượt xa mọi kỳ vọng sử dụng của chính Google. Đến tháng 9, ứng dụng Gemini AI của Google đã trở thành ứng dụng được tải xuống nhiều nhất trên Apple App Store.

Đây chính là đòn điểm huyệt nhắm vào điểm yếu của ChatGPT khi đó, mang lại cho Google lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong mảng tạo hình ảnh. Josh Woodward, người phụ trách ứng dụng Gemini và Google Labs, gọi sự kiện này là một “thảm họa thành công”. Lượng người dùng toàn cầu tạo ra hàng tỷ hình ảnh đã khiến Google phải vay mượn khẩn cấp thời gian server để đáp ứng nhu cầu điện toán bùng nổ.

Tầm nhìn “AI-First” của Sundar Pichai

Thành công năm 2025 là kết quả của một tầm nhìn được vạch ra từ gần một thập kỷ trước. Khi Sundar Pichai trở thành CEO Google vào năm 2015, AI vẫn là lĩnh vực chuyên sâu chỉ dành cho các nhà nghiên cứu.

Năm 2016, ông tuyên bố một sự chuyển hướng mang tính lịch sử: “Thập kỷ tới, chúng ta sẽ chuyển sang một thế giới ‘AI-first’, nơi điện toán trở nên phổ biến rộng rãi”. Tầm nhìn này được xây dựng trên ba trụ cột chính: bộ phận nghiên cứu Google Brain, đồng sáng lập bởi Jeff Dean năm 2011, việc mua lại DeepMind, do kỳ thủ cờ vua thần đồng Demis Hassabis đồng sáng lập, và một quyết định then chốt ít được chú ý thời điểm đó: tự thiết kế chip AI chuyên dụng.

Những con chip tensor-processing unit (TPU) này, được thiết kế để tiêu thụ ít năng lượng hơn CPU và GPU thông thường, đã trở thành yếu tố thay đổi cuộc chơi cho cả Google và ngành công nghiệp. Thế hệ chip mới nhất, Ironwood, đã giúp giảm đáng kể chi phí vận hành các mô hình AI phức tạp, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

Giai đoạn thận trọng và cú sốc từ ChatGPT

Trước khi ChatGPT xuất hiện, Google tiếp cận phát triển chatbot với thái độ rất thận trọng. Các nhà lãnh đạo và nhà nghiên cứu lo ngại sâu sắc về rủi ro an toàn, như khả năng tạo ra thông tin sai lệch, thiên kiến hoặc nội dung có vấn đề. Julia Winn, cựu nhân viên Google Brain, chia sẻ: “Google đã xem xét những rủi ro đó nghiêm túc hơn bất kỳ nơi nào tôi từng làm việc”.

Sự thận trọng này khiến một số nhà nghiên cứu cảm thấy bức bối và rời đi. Tháng 8/2022, Google giới thiệu mô hình chatbot LaMDA nhưng chỉ cho phép một số lượng hạn chế người dùng truy cập thông qua ứng dụng AI Test Kitchen với các chức năng bị giới hạn. Trong khi đó, chỉ ba tháng sau, OpenAI công bố ChatGPT cho công chúng mà không đặt ra những hạn chế sử dụng đáng kể.

Chỉ trong 5 ngày, một triệu người đã đăng ký dùng thử ChatGPT. Sự kiện này gây ra cơn địa chấn trong nội bộ Google. Một số nhân viên nhiều năm nghiên cứu công nghệ cảm thấy bị “vượt mặt”. Các nhà phân tích và nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu Google có đang bỏ lỡ làn sóng công nghệ tiếp theo, và liệu sự trỗi dậy của chatbot có làm xói mòn doanh nghiệp tìm kiếm và quảng cáo trị giá 254 tỷ USD năm 2022 của họ hay không.

Sự trở lại của người sáng lập và cuộc đại tu nội bộ

Áp lực từ ChatGPT đã thúc đẩy những thay đổi mang tính hệ thống bên trong Google. Ba nhà khoa học AI kỳ cựu là Jeff Dean, Demis Hassabis và James Manyika, một chuyên gia robotics gia nhập năm 2022, đã làm việc để hợp nhất hai bộ phận DeepMind và Brain. Đầu năm 2023, họ trình bày kế hoạch xây dựng mô hình thông minh nhất của công ty lên Hội đồng quản trị Alphabet.

Đồng thời, Google cần một sản phẩm chatbot để ra mắt người dùng – và cần nhanh chóng. Tháng 2/2023, họ cho ra mắt Bard, được xây dựng dựa trên mô hình LaMDA. Tuy nhiên, buổi ra mắt lại trở thành thảm họa khi một video quảng cáo cho thấy Bard trả lời sai về việc kính viễn vọng James Webb chụp “những bức ảnh đầu tiên” về một hành tinh ngoài hệ mặt trời. Sự cố này khiến cổ phiếu Alphabet giảm 8%.

Khoảnh khắc then chốt xảy ra khi đồng sáng lập Sergey Brin, lúc đó đã nghỉ hưu, có cuộc trò chuyện với một nhà nghiên cứu từ OpenAI. Câu hỏi “Tại sao ông không làm việc toàn thời gian với AI?” đã thôi thúc Brin quay trở lại. Ông dành phần lớn thời gian để chỉ ra các vấn đề cần khắc phục trong Gemini và đóng vai trò quan trọng trong việc đưa hai nhà nghiên cứu AI Daniel De Freitas và Noam Shazeer trở lại Google thông qua thương vụ mua lại startup của họ với giá 2,7 tỷ USD vào năm 2024.

Bảo vệ “Con ngỗng đẻ trứng vàng”

Song song với phát triển chatbot, Google đối mặt với thách thức chiến lược lớn nhất: làm thế nào để bảo vệ thị phần tìm kiếm 90% – nền tảng của doanh nghiệp quảng cáo – trước sự trỗi dậy của công cụ tìm kiếm dạng hội thoại.

Để giải quyết bài toán này, công ty khởi động Dự án Magi, một nỗ lực đa nhóm do Liz Reid, người sau này trở thành Phó chủ tịch phụ trách Tìm kiếm của Google vào năm 2024, dẫn dắt. Thách thức được Reid mô tả là phải thiết kế lại hệ thống tìm kiếm để đưa ra câu trả lời rõ ràng, nhanh chóng cho những câu hỏi mà đáp án không nằm gọn trên một trang web duy nhất.

Tháng 5/2024, Google giới thiệu AI Overviews – những bản tóm tắt ngắn được tạo bởi AI thường xuất hiện ở đầu kết quả tìm kiếm. Tiếp theo là bản đại tu lớn nhất của công cụ tìm kiếm trong nhiều năm: AI Mode, một tùy chọn tìm kiếm trả lời truy vấn theo phong cách hội thoại như chatbot. Reid chia sẻ rằng sau nhiều lần lặp, bà và đội ngũ bắt đầu nhìn thấy đủ giá trị để triển khai công khai: “Chúng tôi bắt đầu tự tìm đến nó, không chỉ để thử nghiệm, mà kiểu ‘Ồ, tôi muốn dùng cái này’.”

Gemini 3 và sự công nhận

Sự kết hợp giữa nền tảng vững chắc, nỗ lực tái cấu trúc và đột phá sản phẩm đã đưa Google đến đỉnh cao vào cuối năm 2025.

Việc ra mắt Gemini 3 vào tháng 11/2025 được coi là bước ngoặt quyết định. Mô hình mới nhất này đã vượt trội ChatGPT trên nhiều phương diện, đẩy cổ phiếu của Alphabet tăng vọt và kích hoạt tình trạng “Báo động Đỏ” (Code Red) bên trong OpenAI.

Các benchmark độc lập công bố cuối năm 2025 xác nhận Gemini 3 Pro đạt 91,9% trên GPQA Diamond, bài kiểm tra lý luận cấp độ tiến sĩ, và dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực đa phương thức và lập trình. Phiên bản nâng cấp của công cụ tạo hình ảnh, Nano Banana Pro, được đánh giá là tốt nhất thị trường với khả năng duy trì tính nhất quán của nhân vật và chỉnh sửa ảnh thực tế vượt trội.

Lợi thế phần cứng càng được khẳng định khi tin tức Google đang đàm phán bán chip trị giá hàng tỷ USD cho Meta khiến cổ phiếu của nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới Nvidia giảm 7% chỉ trong một ngày. Đến tháng 10/2025, Gemini đạt hơn 650 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, tăng mạnh từ 450 triệu vào tháng 7.

Doanh thu từ AI đổ về thông qua quảng cáo tìm kiếm, phiên bản trả phí của Gemini và doanh số chip nội bộ đã góp phần đẩy cổ phiếu Alphabet tăng 65% trong năm 2025 – mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2009.

Trong một bức thư nội bộ gửi nhân viên vào tháng 12/2025, CEO Sundar Pichai viết với giọng điệu đầy chiến thắng: “Chúng ta đang kết thúc năm 2025 ở một vị trí tuyệt vời. Nhìn lại vị trí của công ty chúng ta chỉ một năm trước, thật không thể tin nổi khi thấy sự tiến bộ đã đạt được”.

Phản ứng của thị trường và tương lai cuộc đua

Sự chuyển dịch quyền lực trong làng AI đã được các chuyên gia và tổ chức phân tích độc lập ghi nhận. Forbes nhận định Google đang bắt kịp và vượt mặt ở một số lĩnh vực nhờ tốc độ tăng trưởng người dùng ấn tượng và các mô hình mới mạnh mẽ. eMarketer báo cáo rằng OpenAI buộc phải phản ứng khẩn cấp với các mô hình lý luận mới để thu hẹp khoảng cách, mặc dù ChatGPT vẫn giữ ưu thế về tổng số người dùng.

Các phân tích từ VentureBeat và Ars Technica nhấn mạnh Gemini 3 Flash mang lại hiệu suất cao với chi phí thấp, trở thành lựa chọn phù hợp cho các lập trình viên và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cuộc đua AI vẫn chưa kết thúc. OpenAI đã thu hẹp khoảng cách với việc ra mắt phiên bản ChatGPT mạnh mẽ hơn, và mô hình này hiện vẫn có số lượng người dùng lớn hơn nhiều so với Gemini của Google. Các đối thủ khác như Meta và Anthropic tiếp tục nổi lên. Thách thức về năng lực điện toán vẫn tồn tại, như việc ra mắt Gemini 3 đã gây ra tình trạng tắc nghẽn mới trong năng lực xử lý, một vấn đề mà Google đã dự đoán từ hơn một thập kỷ trước.

Hành trình của Google từ vị thế bị động đến dẫn đầu trong cuộc đua AI là một nghiên cứu điển hình về việc một gã khổng lồ công nghệ có thể chuyển mình như thế nào. Thành công này không chỉ dựa trên một sản phẩm đơn lẻ mà là kết quả của một chiến lược dài hạn, toàn diện: tầm nhìn “AI-first” được ấp ủ từ sớm, đầu tư kiên định vào nền tảng nghiên cứu và phần cứng cốt lõi, sự linh hoạt trong tổ chức và văn hóa, cùng khả năng bảo vệ thành công lõi kinh doanh truyền thống trước làn sóng đổi mới.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa Google và OpenAI không chỉ thúc đẩy những đột phá công nghệ với tốc độ chóng mặt mà còn đang định hình lại cách hàng tỷ người tương tác với thông tin và công nghệ hàng ngày. Trong thế giới mà AI ngày càng trở nên phổ biến, khả năng kết hợp giữa sức mạnh nghiên cứu, nguồn lực tài chính, hệ sinh thái tích hợp và tốc độ thích ứng sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định vị thế dẫn đầu.