Dưới thời Trump, nước Mỹ liệu có "vĩ đại" trở lại?

Trong bối cảnh chính trị Mỹ hiện nay, Đảng Cộng hòa dưới sự lãnh đạo của Donald Trump có khả năng giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, mở ra cơ hội để thúc đẩy các chính sách mạnh mẽ liên quan đến kinh tế và tài chính.

Việc chiếm ưu thế trong Quốc hội giúp Đảng Cộng hòa dễ dàng thực hiện các chương trình mà Trump đã cam kết, bao gồm cắt giảm thuế, cải cách chi tiêu công, nới lỏng các quy định về năng lượng, và tăng cường an ninh biên giới. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc Đảng Cộng hòa sẽ phải đối mặt với một loạt thách thức, khi các chính sách này có thể đẩy mức thâm hụt ngân sách và nợ công của Mỹ lên cao, trong khi nền kinh tế đang gặp khó khăn.

Ngay từ khi đắc cử, Trump đã mạnh mẽ ủng hộ việc tái áp dụng chính sách cắt giảm thuế của năm 2017, đồng thời đưa ra các đề xuất cắt giảm thuế sâu rộng hơn, bao gồm việc miễn thuế đối với tiền tip, tiền làm thêm giờ và phúc lợi an sinh xã hội. Những động thái này, theo dự báo từ Uỷ ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm (Committee for a Responsible Federal Budget), có thể khiến nợ công của Mỹ tăng thêm 7,5 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới, ngay khi thâm hụt ngân sách đã đạt con số kỷ lục 1,833 nghìn tỷ USD trong năm tài khóa 2024.

Trong khi đó, các lãnh đạo Đảng Cộng hòa vẫn khẳng định rằng chính sách thuế của Trump sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế và gia tăng thu ngân sách nhà nước. Họ lấy ví dụ từ sự tăng trưởng của nguồn thu thuế từ năm 2017 như minh chứng cho sự thành công của các biện pháp giảm thuế. Tuy nhiên, theo chuyên gia Marc Goldwein, Giám đốc Chính sách của CRFB, những con số tăng trưởng này thực chất không phản ánh sự tăng trưởng thực tế, mà chỉ là sự gia tăng thu nhập nominal nhờ vào lạm phát và sự mở rộng của nền kinh tế, chứ không phải do các biện pháp thuế mang lại.

Mặc dù Đảng Cộng hòa có thể tận dụng quy tắc “hòa giải ngân sách” để thông qua một số chính sách liên quan đến thuế và chi tiêu với đa số phiếu tại Thượng viện, nhưng vẫn còn đó những trở ngại lớn. Một trong những rào cản chính là quy tắc filibuster, yêu cầu 60 phiếu thuận để thông qua hầu hết các dự luật tại Thượng viện. Trong nhiệm kỳ đầu của Trump, ông đã nhiều lần yêu cầu dỡ bỏ quy tắc này, nhưng Lãnh đạo Thượng viện Mitch McConnell vẫn giữ nguyên quy định. Dù ông McConnell sẽ rời khỏi vị trí này, các ứng cử viên thay thế như John Thune và John Cornyn đều cam kết sẽ bảo vệ quy tắc filibuster. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn về khả năng Đảng Cộng hòa có thể thực hiện được các chính sách mà Trump mong muốn mà không gặp phải sự cản trở từ quy định này.

Các chính sách của Trump, nếu được triển khai, có thể mang lại một số thay đổi mạnh mẽ đối với nền kinh tế Mỹ. Trong khi việc cắt giảm thuế và chi tiêu có thể tạo ra tăng trưởng ngắn hạn, nhưng cũng đồng nghĩa với việc gia tăng thâm hụt ngân sách và nợ công. Tình trạng này có thể kéo dài, đặc biệt khi lãi suất ngày càng cao và áp lực trả nợ tăng lên. Hơn nữa, mặc dù các chính sách của Trump từng được đánh giá là thành công trước đại dịch COVID-19, nhưng trong bối cảnh hiện tại, với mức nợ công khổng lồ và nền kinh tế không còn duy trì được đà phát triển mạnh mẽ như trước, hiệu quả của các chính sách này có thể không còn như mong đợi.

Sự tái diễn các chính sách của Trump nhằm phục hồi nền kinh tế Mỹ sau đại dịch sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế đang phải chịu tác động từ nhiều yếu tố không chắc chắn, liệu Đảng Cộng hòa có thể thực hiện được tầm nhìn của Trump trong việc vừa duy trì tăng trưởng kinh tế vừa kiểm soát được nợ công vẫn còn là một câu hỏi mở.